Kanunların Kabul Süreci

Kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu ve milletvekilleri yetkilidir. Bakanlar kurulunun kanun önerisine kanun tasarısı denir. Milletvekillerinin verdiği kanun önerisine kanun teklifi denir.

Bir milletvekili tek başına kanun teklif edebilir. Aynı zamanda, meclis başkanı ve vekil olan bakanlar kanun önerisinde bulunabilir. Milletvekili olmayan bakanlar kanun önerisi veremez.

Reddedilen kanun tasarı ya da teklifleri ret tarihinden itibaren bir tam yıl geçmedikçe aynı yasama dönemi için tekrar verilemez. Bir yasama sonuçlandırılmayan kanun tasarı ve teklifleri hükümsüz sayılır. Buna kadük kanun denir.

Kanun Önerisinin Görüşülmesi

Kanun önerisinin komisyona gelmesinin ardından, komisyon 45 gün içinde öneriyi sonuçlandırması gerekir. Öneri, reddedilebilir, aynen ya da değiştirilerek kabul edilebilir. Aynı zamanda, anayasaya uygunluğu da denetlenir.

Komisyon, kanun önerisini hazırladığı raporuyla Meclis Başkanına, Genel Kurula sunulması için, gönderilir.

İvedilikle ve Öncelikle Görüşme Nedir?

Tasarı ya da teklifin bir defa görüşülmesidir. Ancak anayasa değişiklikleri ile ilgili teklifler ivedilikle görüşülemez. Yetki kanunları ve KHK’lar ivedilikle görüşülmesi zorunludur.

Öncelikle görüşme, tasarı ya da teklifin gündemde yer alan başka konu ya da kanun önerilerinden daha önce görüşülmesidir.

Kanunların Kabulü

Genel kurulda önerinin görüşülmesinde şu sıra takip edilir;

  • Tasarı veya teklifin tümü üzerinde görüşülme tamamlanır.
  • Soru cevap işlemi tamamlanır.
  • Tasarı veya teklifin maddelerine geçilmesi oylanır.
  • En son tasarı- teklifin tümü görüşülür.

TBMM kanunları, 600 milletvekilinin 200’unun toplantıda bulunması ile görüşülür.

Kabul için vekil sayısının(600) en az dörtte birinin 1 fazlası(151) gerekir. Gizli oylama zorunlu değildir. Ancak, anayasa değişikliklerinde gizli oy zorunludur.

Nitelikli çoğunluk, sadece anayasa değişikliği ve genel ve özel af kanunları için gerekir.

Kabul Edilen Kanunların Cumhurbaşkanına Gönderilmesi

Cumhurbaşkanı TBMM tarafından kabul edilen kanunları 15 gün içinde yayımlar. Cumhurbaşkanının buradaki yetkisi onaylama değil yayımlamaktır.

Cumhurbaşkanı kısmen veya tamamen veto etmesi durumunda (15 gün içinde) kanun TBMM’ye geri gönderilir.

TBMM’nin veto edilen kanunu görüşüp cumhurbaşkanına yeniden göndermesi şu çoğunluklar aranır;

  • Kanunlar basit çoğunlukla
  • Genel ve özel af kanunları 3/5 çoğunlukla
  • Anayasa değişikliğine ilişkin kanunlar 3/5 ya da 2/3 çoğunlukla kabul edilmesi gerekir.

Meclisin tekrardan onayladığı kanunu cumhurbaşkanı onaylamak zorundadır. Ancak, ilgili kanunu Anayasa Mahkemesine götürebilir.

Cumhurbaşkanının kısmen uygun bulma durumunda, yine kanunun tümü meclise geri gönderilir.

Kanunların Yürürlüğe Girmesi

Kanunların yayımlandıkları gün yürürlüğe girmesi için kanun metninde “bu kanun yayım tarihinde yürürlüğe girer.” hükmü bulunması gerekir. Eğer, meclis bir tarih belirtmişse o tarihte yürürlüğe girer.

Herhangi bir hüküm bulunmaması durumunda kanun, 45 gün sonra yürürlüğe girer.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir