Ekonomi (İktisat) Nedir?

Ekonomi, ihtiyaçları karşılayacak malların üretim ve tüketim faaliyetlerini inceleyen,  sınırsız olan insan ihtiyaçlarının kıt kaynaklarla karşılanmasını inceleyen sosyal bir bilimdir. Türk dil kurumu tarafından ekonomiyle eş anlamlı olarak ifade edilen  İktisat , Arapça kökenli “kasıtlı, bilinçli, ılımlı hareket” anlamına gelir. Günlük dilde Türkçeye “tutumluluk” olarak geçmiştir. Ekonomi ise eski Yunanca kökenli bir kelimedir (oikonomos/oikos-nomos). “Ev, çiftlik idaresi” anlamında kullanılmıştır.

Ekonomi; birey, aile, şirket ve toplum temelinde tüketim, üretim, bölüşüm, refah, gelir, büyüme, kalkınma, dış ticaret, tasarruf gibi konuları bilimsel dayanaklarla inceleyen bir sosyal bilim dalıdır.

Kaynakların sınırlı olması sebebiyle insanlar çeşitli alternatifler arasında tercih yapmak zorunda kalırlar. Bu nedenle ekonomiye “tercih bilimi” olarak da tanımlamak mümkündür. Ekonomi bilimsel anlamda, A. Smith’in “Ulusların Zenginliğinin Doğası ve Nedenleri Üzerine Bir İnceleme” ya da kısaca “Ulusların Zenginliği” kitabı ile başlamıştır.

Ekonomi; olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi kurar, insan davranışlarının sadece ekonomik yönünü inceler ve bireyleri kendi çıkarları peşinde koşan iktisadi insanlar yani “Homo Economicus” olarak kabul eder. İsteklerin sınırsız kaynakların ise sınırlı olması kıtlık sorununu ortaya çıkarır. Kıt olan kaynakların, “ne kadar üretileceği”, “nasıl üretileceği”, “nasıl bölüşüleceği” sorunları ise ekonomi biliminin doğuşuna sebep olmuştur.

Uluslararası mal ticaretinin var olması, bazı ülkeleri sermaye birikimi sebebiyle daha fazla güçlenmiştir. Bu nedenle, ekonomi üzerine ayrıntılı olarak düşünülmüş ve tarihte birçok kere dış politika aracı olarak kullanılmıştır.

Ekonomiyi, pozitif ve normatif Ekonomi olarak ikiye ayırmak mümkündür. Pozitif iktisat; mevcut durumla ilgilenirken, değer yargılarına yer vermez. Normatif iktisat ise ne olması gerektiğini incelemektedir. Değer yargıları önem taşımaktadır.

Tanınmış Ekonomistlerin Ekonomi Tanımları

Alman iktisatçı F. Falke ekonomiyi “Bir ülkenin doğal varlığının ve bir toplumun sosyal düzeninin oluşturduğu sınırlar içinde, belirli hayati hedeflere ulaşmak için mevcut kaynakların ölçülü ve özenle kullanılması ve bu konudaki faaliyetlerin planlı bir şekilde yürütülmesidir.” şeklinde tanımlamıştır.

Amerikalı iktisatçı Samuelson, “Para kullanılarak veya kullanılmayarak, insanlar arasında mübadeleye neden olan faaliyetlerin incelenmesi” kısaca “Servetin İncelenmesi” olarak dile getirmiştir.

Fransız iktisatçı H. Turchy , “Toplum halinde yaşayan insanların malları elde etmek için sarf ettikleri faaliyetlerin incelenmesidir.” sözüyle tanımlamıştır.

İngiliz iktisatçı Adam Smith, serbestleşmenin ekonomiyi geliştireceğini ve kendi çıkarlarının gözeten bireyin toplumu da geliştireceğini savunmuştur. Ekonominin babası olarak anılan A. Smith, kapitalist ekonominin ilk teorisyenidir.

Alaman ekonomist Karl Marx, zenginliğin kaynağının artı değer olduğunu dile getirmiştir. Diğer bir deyişle, sermayedar için çalışan işçiler ürettiklerinin bedelinden daha az bir ücret almaktadır. Girişimci tarafından alınan bu fark ise K. Marx tarafından artı değer olarak nitelendirilmiştir.

Ekonominin Alt Dalları Nelerdir?

  • Mikro ekonomi; değer taşıdığı kabul edilen tek tek özel olaylar ile ilgilenir. Örneğin, arz ve talep konusunda kişilerin davranışları, bir malın piyasa fiyatı, bir teşebbüsün işleyişi gibi konuları ele alır.
  • Makro ekonomi; iktisadi bütünler arasındaki ilişkileri inceler. Toplam Talep, Toplam Arz, İstihdam, Milli Gelir, Dış ticaret, gibi kavramlar makro ekonominin başlıca konularını oluşturur.
  • Para-Banka; Bankaların parasal mevcut ve ihtiyaçları, Merkez Bankası politikaları, paranın fonksiyonları gibi konular işlenmektedir.
  • Büyüme ve Kalkınma; ülkelerin büyüme koşullarını, kalkınmanın şartlarını, az gelişmişlik, fakirlik gibi konular incelenmektedir.
  • Uluslararası İktisat; İhracat, ithalat, döviz kurları, tarifeler, kotaların üzerinde durulduğu ekonomi dalıdır.
  • Türkiye Ekonomisi; Türkiye ekonomisi tarihi, gelişim süreci ve dinamikleri ile ilgili ekonomi dalıdır.
  • Tarım Ekonomisi; Tarımsal üretimde, maksimum fayda, minimum maliyet, uzmanlaşma başlıkları incelenmektedir.

Ekonomi ile İlgili Bazı Temel Kavramlar

  • İnsan ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla mal ve hizmet kullanılması tüketim olarak adlandırılır.
  • karşılandığında haz karşılanmadığında ise acı veren duygulara ihtiyaç denir.
  • Mal ve hizmetlerin insan ihtiyaçlarını karşılama özelliğine fayda denir.
  • Bir malın faydalılık derecesi artırılarak farklı bir mal haline getirilmesine üretim denir.
  • Tüketicilerin doğrudan tüketebildiği ürünleri üretmek için kullanılan girdiye ara malı denir.
  • Üretim sürecinde kesinlikle olması gereken emek, sermaye, doğal kaynaklar ve müteşebbis girdilerine ise üretim faktörleri denir.

3000+ ABONE ARASINA KATIL

Ders Notları, sorular, kariyer danışmanlığı için yapılan paylaşımları Türkiye'nin en doğru kaynağını takipte kalarak öğrenebilirsin!

Aramıza katıldığın için teşekkür ederiz.

Bir şeyler yanlış gitti.


Hakkında Editör

Yazılara yorum yaparak sorularınızı sorabilir, istek ve önerilerinizi dile getirebilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir