John Maynard Keynes

John Maynard Keynes
John Maynard Keynes

İngiliz iktisatçı John Maynard Keynes makro ekonominin babası olarak dünya çapında tanınan 3 iktisatçıdan, Adam Smith ve Karl Marx’ın ardından, birisi oldu. Fikirleri döneminde baskın görüş olan Klasik Ekonomi anlayışını derinden sarstı ve bu güne kadar hem ekonomi hem mali politikalar üzerinde fikirleri etkili oldu.

Keynes’in görüşlerinin temelini ekonomide büyüme ve daralma dönemlerinde hükumetin piyasaya müdahale ederek ekonomiyi düzeltmesi gerekliliğini öngörür. Bu fikir piyasaya müdahalenin yapılmaması gerekliliğini düşünen onlarca iktisatçı arasında paradigma kaymasına neden oldu. Büyük Buhran zamanında Keynesyen ekonomi taraftar toplamaya başladı. Bu zamanda önerileri ABD ve İngiltere tarafından dikkate alındı. Fikirlerinin benimsenmesi biraz zaman alırken, özellikle Roosvelt’in “New Deal” istikrar programında etkisi oldu. Sonraki 40 yılın ise baskın görüşü olmayı başardı.

Teori ve İlkeleri

Keynes’in ufuk açan “,İstihdam, Faiz ve Paranın Genel Teorisi” adlı eseri 1936 yılında yayınlandı. Ardından, bu kitap modern makro ekonominin ana kaynağı oldu. Bu eserle, zamanın yaygın görüşü olan “ekonominin kendi kendine düzeleceği” görüşüne meydan okudu.

Keynesyen ekonominin en önemli ilkelerinden biri tasarruf ve yatırımların birbirinden bağımsız olmasıdır. Tasarruf oranı, toplumun tüketim eğilimleri tarafından belirlenirken; yatırımlar ise faiz oranına ve beklenen getiri oranına göre belirlemekte olduğunu savundu. Ayrıca milli gelirin tasarruf ve yatırımların toplamına eşit olduğuna inandı. Kriz zamanlarında yatırımlar azalır, işsizler artar, tüketiciler daha az tüketir ve bu böyle devam eder. Bundan dolayı işsizliğin arttığı ve üretimin azaldığı dönemlerde en iyi çözüm yatırım ve tüketim için harcamaların arttırılmasıdır. Bu harcamaların ise kriz zamanlarında, hükumet müdahaleleri ile gerçekleşmesi gerekliliğini savunmuştur.

Bretton Woods, Dünya Bankası, IMF

İkinci Dünya Savaşı’nın bitmesine doğru Keynes, Bretton Woods tartışmalarında aktif rol oynadı. Ayrıca Keynes Dünya Merkez Bankası’nın kurulmasında önemli görevler üstlendi. Daha sonra Dünya Bankası ve IMF’ye dönüşen kurumların temelinde de yer aldı.

Keynes ayrıca Dünya Rezerv Para Birimi üzerine köklü değişimlere gidilmesi gerekliliğini dile getirdi. “Bancor” adıyla bir para birimi önerdi. Bancor 30 ürüne sabitlendi ve fiyatların istikrara kavuşmasına destekledi.

Keynes’in fikirleri ise 1970 yıllarında önemini yitirmeye başladı. 70’li yılların krizine uyum sağlayamayan Keynesyen politikalar, bu dönemde revize edilmeye başlandı.

Robert B. Reich’in Gözünden Keynes

Keynes’de bir işçinin devrimci hali hemen hemen hiç olmadı. Para kazanma kabiliyetine sahip bir Cambridge Üniversitesi hocası, İngiltere’nin seçkin Eton Koleji mezunu, modern sanat koleksiyoncusu, Virgima Woolf’un ve onun entelektüel avantgarte Bloomsbury grubunun gözdesi, bir hayat sigortası şirketinin başkanı, sonraları İngiltere Merkez Bankasının başkanı olan, bir balerinle evlenen John Maynard Keynes (uzun boylu, karizmatik ve kendinden emin) bütün bunlara rağmen kasvetli bilimi (ekonomiyi) sosyal sürecin devrimci bir motoru haline dönüştürdü. Keynes’ten önce ekonomistler ümitsiz birer reddediciydiler. “Yapılacak hiçbir şey yok.”,”Müdahale etmeyin.“, “İşe yaramaz.” diyerek Eeyore benzeri bir kötümserliği dile getirmekteydiler. Fakat Keynes şaşmaz bir iyimserdi. Elbette ki işsizliğin üstesinden gelebiliriz! Durgunluk ve çöküşe katlanmak için hiçbir neden yok! “Ekonomik sorunlar -eğer geleceğe bakacak olursak- insan ırkının daimi sorunu değildir.” diye yazdı

O, Karl Marx’ın öldüğü yıl olan 1883’te İngiltere, Cambridge’de doğdu ve Keynes belki de kapitalizmi, kapitalizmin kendisinden kurtardı ve o dönemin Marksistlerini kendinden uzakta tuttu.

Babası John Neville Keynes Cambridge’in saygın ekonomistlerinden biriydi. Annesi Florence Ada Keynes, Cambridge Belediye Başkanıydı. Genç John parlak bir öğrenciydi. Ancak ne akademik hayatta ne de devlet memurluğunda gözü vardı. O demir yolu işletmeciliği yapmak istiyordu. Bir arkadaşına o her zamanki mütevazılığıyla “Bu çok kolay… bu tür şeylerin kurallarına hakim olmak heyecan verici bir şey.” dedi. Ancak bu isteği gerçekleşmedi ve bu durum Keynes’in devlet memurluğu sınavına girmesiyle sonuçlandı. En düşük notu ekonomiden aldı. ‘Ben besbelli ki beni sınav yapanlardan daha fazla ekonomi biliyordum.” diye açıkladı sonradan.

Keynes Büyük Britanya’nın Hindistan Bürosuna tayin edildi. Ancak memuriyet oldukça sıkıcıydı ve hemen bu görevinden ayrıldı. Cambridge’de ders verdi, etkili bir derginin editörlüğünü yaptı, Bloomsbury grubundaki arkadaşlarıyla vakit geçirdi. Sanatçılarla ve yazarlarla yakın arkadaşlıklar kurdu. Avusturya Arşidükü Francis Ferdinans’nın Saraybosna’da öldürülmesine ve Avrupa’nın I. Dünya Savaşı’na sokulmasına değin tamamen sanat tutkunu bir yaşam sürdürdü. Keynes denizaşırı finans çalışmak üzere çabucak parlayacağı Britanya Hazinesine çağrıldı. Hatta sanatsal zevkleri burada işine yaradı. Britanya Ulusal Galerisine Manet. Corot ve Delacroix’in tablolarını ucuza satın aldırarak Fransa ile olan hesapları dengeleyecek bir yol bulmayı kararlaştırdı.

Onun şöhretle ilk teması savaştan hemen sonra 1918-1919 yıllarında yapılan Paris Barış Konferansına temsilci seçildiğinde oldu. Genç Keynes, Woodrow Wilson, David Lloyd George ve Georges Clemenceau’nun Almanya’ya intikam kokan bir savaş tazminatı kabul ettirmelerine rağmen sustu. Ancak İngiltere’ye döner dönmez hemen “Barışın Ekonomik Sonuçları” adıyla ince bir kitap yazarak gürültü kopardı.

Ancak Keynes’in en büyük etkisi Büyük Bunalım’ın ortasında, 1936 yılında basılan karmaşık, kötü düzenlenmiş, bazı yerleri neredeyse anlaşılmaz kitabı dolayısıyladır. Bu kitabın adı “İstihdam, Faiz ve Paranın Genel Kuramı” idi.

Keynes;

  • 5 Haziran 1883’te Cambridge, İngiltere’de doğdu.
  • 1915 Britanya Hazinesinde çalışmayı kabul etti.
  • 1919 Paris Barış Konferansına temsilci seçildi.
  • 1919 ders vermek amacıyla Cambridge’e döndü.
  • 1936 “İstihdam, Faiz ve Paranın Genel Kuramı” adlı kitabı yayınlandı.
  • 1944 Bretton Woods Konferansı’na delege seçildi.
  • 1945 21 Nisan’da Firie, İngiltere’de öldü.

3000+ ABONE ARASINA KATIL

Ders Notları, sorular, kariyer danışmanlığı için yapılan paylaşımları Türkiye'nin en doğru kaynağını takipte kalarak öğrenebilirsin!

Aramıza katıldığın için teşekkür ederiz.

Bir şeyler yanlış gitti.

Hakkında Editör

Yazılara yorum yaparak sorularınızı sorabilir, istek ve önerilerinizi dile getirebilirsiniz.

İlgini Çekebilir

Keynesyen İktisat

1929 Büyük Buhranına çözüm arayışları içerisinde J.Maynard Keynes tarafından 1936 yayınlanan “İstihdam, faiz, ve Paranın, …

2 Yorumlar

  1. Ulaş hocam, öncelikle siteniz takdire şayan olmuş. Çabanızı ve sizi kutluyorum. Bu alandaki açığı çok güzel oldurmuşsunuz.

    Keynes için; “Ne bir komünist kadar hayalperest ne de bir kapitalist kadar sömürücüdür. Ekonomiyi en objektif şekilde dikkate alan kişidir.” desek, yanlış mı demiş oluruz? Yoksa ben Keynesyen bir liberalim diye mi böyle düşünüyorum ? 🙂

    • İlginiz ve görüşleriniz için çok teşekkür ederim. Keynes konusunda haklısınız, ben de sosyal demokrat olarak sizin gibi düşünüyorum 🙂 iyi çalışmalar dilerim.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir