Lorenz Eğirisi- Gini Katsayısı- Kuznets Ters U Eğrisi-Az Gelişmişliğin Özellikleri

Az Gelişmiş Ülkelerin Özellikleri

  1. Kişi Başına Gelir Düzeyi ve Gelir Dağılımı: Az gelişmiş ülkelerde (AGÜ) kişi başına gelir düzeyi çok düşük seviyelerdedir. Kişi başı gelir düzeyinin düşük olmasının temel nedenleri arasında yetersiz sermaye birikimi, vasıfsız işgücü, düşük eğitim düzeyi, teknolojik gerilik, hızlı nüfus artışı gibi nedenler yer almaktadır.

Dünya Bankası’nın 2013 yılı verilerine güre kişi başına gelir düzeyine göre ülkelerin ayrımı aşağıdaki gibidir.

  • Kişi hama gelir düzeyi 1045 doların altında kalan ülkeler düşük gelirli ülkelerdir.
  • Kişi başına gelir düzeyi 1045 ile 12.746 dolar arasında olan ülkeler orta gelirli ülkeler sınıfındadır.
  • Kişi başına gelir düzeyi 12.746 doların üzerinde olan ülkeler yüksek gelirli ülkeler sınıfındadır.

AGÜ’lerde kişi başına gelir düzeyinin düşük olması yanında gelir dağılımı adaletsizliği de çok yüksek seviyededir.

  1. Nüfus: AGÜ’lerde nüfus artış hızı yüksektir ve ortalama ömür süresi kısadır. Nüfus artış hızının yüksek olması;
  • Kişi başına düşen gelir düzeyini düşürür.
  • Tasarrufları azaltır.
  • İşsizlik oranının artmasına neden olurken verimliliği azaltır.
  • Sermaye birikiminin azalmasına neden olur.

Yatırım sapması: Hızlı nüfus artışının alt yapı yatırımları, eğitim sağlık gibi alanlara kaydırmasıdır.

Sermaye Sığlaşması: Hızlı nüfus artışının kişi başına düşen sermaye miktarını azaltmasıdır.

Bağımlı Nüfus: Hızlı nüfus artışı ile birlikte çalışanların bakmakla yükümlü oldukları kişi sayısının artmasıdır.

LORENZ EĞRİSİ

Lorenz Eğrisi
Lorenz Eğrisi

M. Lorenz tarafından geliştirilen ve bir ekonomide gelir dağılımı adaletsizliğini geometrik olarak ifade eden eğriye Lorenz Eğrisi denir. Eğri nüfusun belirli bir yüzdesinin gelirden aldığı yüzde payı göstermektedir. Eğri şekildeki gibidir.

Eğri dikey eksende yüzde gelir düzeyinin ve yatay eksende ise yüzde nüfus düzeyinin gösterildiği kutu diyagramı içerisinde yer alır.

Lorenz’e gere bir ekonomide nüfusun belirli bir yüzdesi gelirden aynı yüzde payı alıyorsa bu durumda gelir dağılımında mutlak eşitlik var demektir. Mutlak eşitliğin olduğu durumda Lorenz eğrisi A ve B keselerini birleştiren bir doğru şeklindedir. Bu durumda eğri eş bölüşüm doğrusu olarak ifade edilir.

Gelir dağılımında mutlak eşitliğin olmadığı durumda Lorenz eğrisi C köşesine (Nüfus Yüzdesi %100’ün olduğu köşedir) doğru yaklaşan bir eğri şeklinin alanıdır. Bir ekonomide gelir dağılımı adaletsizliği arttıkça Lorenz eğrisi C köşesine doğru yaklaşacaktır. Bu durumda nüfusun belirli bir yüzdesi gelirden aynı yüzde oranda pay alamayacaktır.

Gini Katsayısı

Gelir dağılımı adaletsizliğini derecelendiren ölçüttür. Gini katsayısı Lorenz eğrisinden hareketle gelir dağılımı adaletsizliğini matematiksel olarak ifade etmektedir. Yukarıdaki şekilde eş bölüşüm doğrusu ile Lorenz eğrisi arasında kalan alan X dersek Gini katsayısı aşağıdaki formül ile  hesaplanır.

G= X Alanı/ABC Alanı

  • Gini kasayla sıfır ile bir arasında değer almaktadır
  • Katsayının bire yaklaşması gelir dağılımı adaletsizliğinin arttığını gösterir.
  • Katsayının sıfıra yaklaşması gelir dağılımı adaletsizliğinin azaldığını gösterir.
  • G=1 ise mutlak eşitliksiz söz konusudur.
  • G=0 ise mutlak eşitlik söz konusudur.

KUZNETS – KUZNETS TERS U EĞRİSİ

S. Kuznets kalkınma iktisadı üzerine çalışma yaparken toplam gelirdeki artışla ortaya çıkan tüketim, üretim, ticaret ve gelir dağılımı olgularını ve ekonominin yapısal değişimini analiz etmiştir.

Model, büyüme sürecinin önemli özelliği ulusal gelir içerisinde yatırım ve tasarrufların payının önemli ölçüde artması gerekliliğidir.

Büyüme sürecinin başlangıç aşamasında gelir düzeyi artarken gelir dağılımının bozulacağını ancak daha sonraki aşamalarda gelir dağılımının düzeleceğini savunmaktadır.

Kuznets Ters U Eğrisi
Kuznets Ters U Eğrisi

Şekilde dikey eksende Gini katsayısının yatay eksende ise kişi başına düşen gelir düzeyinin gösterildiği Kuznets Ters U eğrisi görülmektedir. Buna göre büyüme süreci ile birlikte ülkedeki gelir düzeyi artarken gelir dağılımı önce bozulmakta daha sonra ise gelir dağılımı iyileşme göstermektedir.

Çevresel Kuznets Eğrisi: Ekonomilerin büyümesi ile çevreye verdikleri zarar arsındaki ilişkiyi gösteren eğridir. Ters U eğrisinde olduğu gibi aynı şekildedir ve az gelişmiş ülkelerin ekonomik büyümeleri arttıkça başlangıçta çevreye verilen zararın artacağını ancak büyüme sürecinin belirli bir aşamasından sonra verilen zararın azalacağını göstermektedir.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir