Sosyalizm Nedir? Komünizm, Kapitalizm, Liberalizmle Farkları

Sosyalizm Nedir? Sosyalizm kısaca, üretim araçlarının devlet tarafından yönetilip; halkın kullanımına veren, ekonomik, sosyal ve siyasal bir sistemdir. Sosyalizmde bütün kararlar merkezi hükümet tarafından belirlenir.

Sembolü: Orak, çekiç ve yıldızdır. Ülkelere ve kullanan örgütlere göre sembol değişmektedir. Orak çekiç, yıldız yumruk, sadece kırmızı renk, Orak çekiç ve başak kullanılır.

Sosyalizm Sembolü

Komünizm ile sosyalizm arasındaki fark; Komünizm’de insanları yöneten bir üst kurum (devlet gibi) yoktur. Yerellerdeki komünler, üretim ve bölüşümü belirlemektedir.

Sosyalizm nedir?
Sosyalizm nedir?

Sosyalizm ve kapitalizmin farkları nelerdir? Kapitalizm’de üretimden kazanılan kar girişimciye aittir. Neyin ne kadar üretileceğini, fiyatları, ücretleri piyasa kendi kendine belirler. Fiyat ve ücretler arz ve talep dengesine göre belirlenir. Sosyalizmde ise işçinin ürettiği devlete aittir ve üretim planlamasını Sosyalist Parti yapmaktadır. Ücretler ve fiyatlar sabittir.

Sosyalizm ve liberalizm farkları nelerdir? Liberalizm; ekonomik, sosyal ve siyasi her alanda özgürleşmeyi savunur. Temel görüşü “laissez faire laissez passer”dir. Türkçe karşılığı “Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler”dir. Sosyalizmde ise her şeyi devlet planlamaktadır. Ticari özgürlük söz konusu değildir.

İlgili okuma: laissez faire laissez passer nedir?

Sosyalizmle sosyal demokrasi farkları nelerdir? Sosyal demokrasi’de girişimciliğe izin verilir; ancak bu izin belirli bir noktaya kadardır. Sosyal demokratlara göre devlet güvenlik, eğitim, sağlık gibi temel insani ihtiyaçları karşılamalıdır. Bunların dışındaki alanlar piyasaya bırakılmıştır. Sosyal demokratlar, bir taraftan girişimcilikleri desteklerken diğer taraftan, özellikle parasız eğitim ve sağlık istemektedir. Kısacası ideolojilerin bir karışımıdır. Günümüzde, İsveç, Norveç gibi Kuzey Avrupa ülkeleri bu görüşe yakın fikirlerle yönetilmektedir.

Sosyalizm ve faşizm arasındaki farkları nelerdir? Faşizm, ülke yönetiminin belli bir ırk tarafından yönetimidir. Faşizim, ekonomik bir sistem değildir. Sosyal ve yönetim anlamında fikirler üretilmiş ideolojidir. Ancak, genellikle faşist sistemlerde merkezden yönetim söz konusudur. Tarihte, Musolini İtalyası, ve Hitler Almanyası faşizmle yönetilmiştir. Hitler Almanyası Nasyonal (milliyetçi) Sosyalizmle yönetilmiştir.

Sosyalizm ve Anarşizm farkları nelerdir? Anarşizm’de kaotik bir yapı söz konusudur. Hiç bir yönetim mekanizması bulunmamaktadır. Devletin olmadığı bir toplumun daha özgür ve daha adaletli olacağını savunurlar. Devlet, özü itibariyle kötü olarak nitelendirilir.

Nasyonal Sosyalizm Nedir? Sosyalizmde oluğu gibi merkezi bir hükümetin ekonomik, sosyal ve siyasi her konuda karar verici olduğu bir sistemdir. Sosyalizmde, hükümet işçilerden oluşurken; nasyonal sosyalizmde belli bir etnik kökenin yönetimi söz konusudur. Geçmişte, Hitler Almanya’sında görülmüştür.

Sosyalizm Ne Demek? Sosyalist Kime Denir?

Sosyalizm, kısaca üretenin yönettiği bir sistemdir. Bu sistemi, uygulamaya koymaya çalışan ve savunan kişiye de sosyalist denir. Sosyalizm düşüncesinin ortaya çıkması gelişmesinin temelinde materyalizm yatmaktadır.

Materyalizm nedir? Maddenin düşünceden önce var olduğunu, yaşamın çelişkiler ve çatışmalardan meydana geldiğini savunur. Materyalizm, diyalektik ve tarihsel materyalizm olarak da adlandırılmaktadır. Materyalizm’in gelişimine Hegel, Fransasız Saint-Simon, Fransasız Fourier gibi ideologlar katkı sağlamıştır.

Marx ve Engels (Doğanın Diyalektiği, Anti-Dühring) materyalizm için bir dönüm noktası olmuştur. Tarihi, temel bilimleri, insanı, ekonomiyi, politikayı materyalizm çerçevesinde yorumlamışlardır. Ve tarihi, sınıflara arasındaki çatışmanın meydana getirdiğini savunmuşlardır.

Sosyalizm’in Tarihsel Gelişimi

Marx, Engels, Lenin, Stalin, Mao
Soldan Marx, Engels, Lenin, Stalin, Mao

1840’lı yıllar itibariyle Avrupa kentleri bir çok isyana çatışmaya sahne olmuştur. Bu isyanların temelinde milliyetçilik akımları ve emek sömürüsü yatmaktaydı. 1789 Fransız devrimi her ne kadar materyalist fikirler etrafından gerçekleştirilmiş olsa da kısa süre içinde sistem yozlaşmaya başlamıştı. Ve 1848 ayaklanmalarına zemin hazırlamıştır. Sonuç olarak, işçi hareketleri başarısız oldu.

Yenilginin ardından Fransız ve İngiliz sendikacılar 1. Enternasyonali toplama kararı aldı. Bu birlikte, sendikal temsilciler, sosyalistler, anarşistler, cumhuriyetçiler, anti emperyalistler yer aldı. Marx ve arkadaşlarının da bu birliğe katılmasıyla; birliğin ideolojik hattı belirlendi. Sonraları iç anlaşmazlıklardan dolayı birlik dağıldı.

2. Enternasyonal, 1. Enternasyonal’in merkeziyetçi yapısını bırakarak her kesimi barındıran bir yapı olarak kurulmuştur. 2. Enternasyonal’de, sömürge savaşları birliğin dağılmasına sebep oldu. Sosyalistler, birlik üyelerini sömürgeciliğe karşı çıkmamakla ve ülkelerindeki burjuvaların peşine takıldıklarını dile getirmekteydi. Bu tartışmalar çevresinde 2. Enternasyonal de dağılmak durumunda kaldı.

3. Enternasyonal ise tarihin yönünü değiştirmeyi başarabildi. Sovyet Sosyalist devrimiyle birlikte Dünya’da, Sosyalistler ülke yönetimlerini ele geçirmeye başladı.

1917 Ekim Devrimi Nedir?

Lenin’in öncülük ettiği Bolşevik Partisi 1. Dünya Savaşı Sürerken sosyalist devrimi gerçekleştirdi. Rusya’da böyle bir devrimin olması Dünya’nın dört bir tarafındaki Sosyalistlere yeni bir ivme kazandırdı. Avrupa’da, Amerika kıtası’nda, Asya’da, Ortadoğu’da sosyalist hareketler filizlenmeye başladı. Onlarca ülkenin yönetimi Sosyalistler lehine el değişti.

Varşova Paktı (Demir Perde) ve Nato

2. Dünya Savaşının sonuna kadar Sosyalist Devletler ve Kapitalist devletler birlikte hareket ederek Hitler faşizmine karşı birlikte mücadele etti. Savaşın kazanılmasının ardından, savaşın merkez üssü olan Avrupa’da bir çok devlette sosyalizm ilan edildi ve Sovyetlere katılma kararı alındı.

Bu durumdan endişe duyan Kapitalizmin öncülük ettiği İngiltere ve ABD; Sosyalizm ile mücadele yoluna girişti. Sonuç olarak, kapitalist devletleri temsil eden NATO, sosyalist devletleri temsil eden Varşova Paktı kuruldu. 1991 yılında Sovyetler Birliğinin dağılmasıyla Dünyadaki iki kutuplu sistem son buldu ve kapitalizm zaferini ilan etti.

Varşova Paktına üye- sosyalist devletler şu şekilde;

  • Arnavutluk
  • Bulgaristan
  • Çekoslovakya
  • Doğu Almanya
  • Macaristan
  • Polonya
  • Romanya
  • Sovyetler Birliği

Tarihte ve günümüzde hala sosyalizm ile yönetilen 100’ün üzerinde devlet olmuştur.

Sosyalizim’de Günlük Hayat

Sosyalizmde bütün üretim araçları yani fabrikalar, çiftlikler, tesisler, kamulaştırılarak halkın ortak kullanımına sunulur. Halk adına, bu üretim araçları Sosyalist Parti’nin yönetiminde bir hükümet tarafından yönetilir.

Sosyalist Parti’nin yönetimi işçiler tarafından belirlenir. Sosyalist devletlerde özel mülkiyet yoktur. Hiç kimse bir gayrimenkul sahibi olamaz. Halk, sosyalist devlet tarafından üretilen konutlarda ücretsiz olarak barınmaktadır. Halkın, yiyecek, içecek giyim gibi temel ihtiyaçları devlet tarafından karşılanmaktadır. Bunun, karşılığında halk günde 5-6 saat fabrikalarda, çiftliklerde, tarlalarda çalışmaktadır. Günün geri kalanını insanlar eğlence, sanat, spor gibi alanlarda vakit geçirmektedir.

Sosyalizmde çocuklar devlet tarafından eğitilir. Çocukların bütün ihtiyaçları yatılı olan okullarda karşılanmaktadır. Bir kaç pilot okulda okulun yönetimi çocuklar üstlenmiştir.

Sosyalizmde Din Ne Anlam Taşır

Materyalizm bir neden sonuç ilişkisidir. Kişilerin, dini değerleriyle ilgilenmez. Materyalizm, dini reddetmez ya da doğrulamaz. Yaratan ve yaratılan arasında bir neden, çelişki, çatışma olmadığı için bu alan üzerine yorum yapmaz. Ali Şeriati gibi, Müslüman ve dindar olup; sosyalist olanlar da vardır.

Sosyalizm ve Aile

Sosyalizm, gericiliğin nedenini ve ilerlemenin önündeki en büyük engellerden birinin aile olduğunu savunur. Marx, Kominist Manifesto‘da aile kurumunu açıkça eleştirmiştir. Sosyalistlere göre aile, sömürü düzenini beslemektedir. Anarşitler ve komünistler de aynı görüşü savunmaktadır.

Dünyada ve Türkiye’de Sosyalist Liderler

Bunlarında başında elbette Marx ve Engels gelmektedir. Bu iki isim, sosyalizmin ideologlarıdır. Marx, kapitalizmin sosyalizme doğru bir geçiş süreci olduğunu dile getirir. En önemli eserlerinden biri “Kapital”dir. Marx, bu eserde kapitalizmin detaylı bir analizini yapmıştır. Zenginliğin kaynağını “artı değer” olarak tanımlamıştır. Artı değer; işçilerin ürettikleri ürünlerin, maliyetinin üstünde bir fiyatın satılıp; aradaki farkın üreticiye değil girişimciye kalmasıdır.

Engels, doğa bilimlerinde çalışma yapmış ve sosyalizme katkısı bu yönde olmuştur. Eserleri; Ailenin ve Özel Mülkiyetin Kökeni, Devlet ve Hukuk, Doğanın Diyalektiği, Anti-Duhring, Tarihsel Materyalizm Üzerine Mektuplar, Konut Sorunu’dur.

Sosyalist fikirleri uygulamaya koyan en önemli isim Vladimir İlyiç Lenin‘dir. Eserleri; “Halkın Dostları” Kimlerdir ve Sosyal-Demokratlara Karşı Nasıl Savaşırlar?, Ekonomik Romantizmin Bir Karakterizasyonu, Reddettiğimiz Miras, Rusya’da Kapitalizmin Gelişmesi, Ne Yapmalı?, Bir Adım İleri, İki Adım Geri, Demokratik Devrimde Sosyal-Demokrasinin İki Taktiği, Materyalizm ve Ampiryokritisizm, Felsefe Defterleri, Ulusların Kendi Kaderini Tayin Hakkı, Sosyalizm ve Savaş, Marksizmin Bir Karikatürü ve Emperyalist Ekonomizm, Emperyalizm, Kapitalizmin En Yüksek Aşaması, Devlet ve Devrim, Bolşevikler İktidarı Ellerinde Tutabilecekler mi?, Proleter Devrimi ve Dönek Kautsky , “Sol” Komünizm, Bir Çocukluk Hastalığı’dır.

Amerika kıtasında, Fidel Castro (Küba), Ernesto “Che” Guevara (Küba) Hugo Chávez (Venezuela) gibi liderler doğmuştur. Ortadoğu’da Nasır(Mısır) ve Kaddafi(Libya). Asya’da Mao Zedong(çin), Kim Jong-un (Kuzey Kore) önemli isimlerdir.

Anadolu topraklarında “hakça ve adilce üretim ve bölüşüm” söylemini Şeyh Bedrettin kullanmıştır. Bu söylemleri Dünya’da ilk kullanan kişilerden biridir.

Türkiye’de Sosyalist sıfatıyla ilkler arasında TKP’li Mustafa Suphi ve arkadaşları sayılabilir. Daha sonraları Nazım Hikmet, Hikmet Kıvılcımlı, Behice Boran, Mihri Belli ve sonrasında Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan, Hüseyin İnan, Mahir Çayan, İbrahim Kaypakkaya 68 kuşağının temsilcileri olmuştur. Türkiye’de Dev-Genç, Dev-Yol, Dev-Sol sosyalist hareketlerin ilk kitlesel örgütlenmeleridir.

Sanatçılardan Yılmaz Güney, Tuncel Kurtiz, Tarık Akan, Cem Karaca, Suavi, Barış Atay, Mehmet Ali Alabora, Seldağ Bağcan sosyalist fikirleri benimsemiştir. Yine bu fikirleri savunan en tanınmış müzik grupları Grup Yorum, Grup Munzur, Grup Ekin, Moğollar‘dır.

Yılmaz Güney - Türkiye'nin sosyalist sanatçılarından
Yılmaz Güney – Türkiye’nin sosyalist sanatçılarından

Türkiye’de sosyalist deneyim ilk kez Ordu Fatsa‘da hayata geçirilmiştir. Fikri Sönmez Terzi Fikri) öncülüğünde yerelde ilk denemenin gerçekleşmesiyle; Türk Silahlı Kuvvetleri, Fatsa’da yaşanan gelişmeleri sebep göstererek yönetime el koymuştur.

Şu an için, Türkiye’de TKP’nin Tunceli Belediye Başkanı Fatih Mehmet Maçoğlu öncülüğünde, ücretsiz ulaşım, su vb uygulamalarla, Tunceli’de bir deneyim yaşanmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir