Ana Sayfa / Makro İktisat / Enflasyon Nedir?

Enflasyon Nedir?

Enflasyon nedirSon dönemlerde, tükettiğimiz ürünlerin fiyatlarının yükselmesiyle bir hayli konuşulur olan enflasyon nedir, neden yükselir, nasıl önlenir, çeşitleri nelerdir ve enflasyon artarsa sonuçları ne olur? sorularını cevapladım.

Enflasyon Nedir?

Enflasyon; Bir ekonomide fiyatlar genel düzeyinin sürekli artması, hane halkının en fazla tükettiği mal ve hizmet sepeti fiyatının yükselmesidir. Bir başka deyişle, paranın miktarındaki artışın üretimdeki fiili büyümeden daha fazla olmasıdır. Örneğin, maaşınızın sabit kalmasına rağmen; ekmeğin fiyatının her yıl 50 kuruş artması enflasyondur.

Enflasyon, ücretli çalışanların maaşları sabit kalırken tükettikleri mallardaki sürekli artması karşında maaşın erimesine sebep olmaktadır. İşveren açısından ise maaşlardaki reel düşüş (erime) işgücünün ucuzlamasına daha fazla kar etmesine neden olmaktadır. Bundan dolayı enflasyonun asıl etkilendiği kesim ücretli çalışanlardır. Enflasyon oranı ekonominin genel bir göstergesi olmasından dolayı önemlidir. Enflasyonun nedenlerine bakmak gerekirse;

Enflasyonun Yükselme Nedenleri

Enflasyon neden olarak; talep enflasyonu, maliyet enflasyonu, yapısal enflasyon olarak üçe ayrılmaktadır.  Türkiye’de ki enflasyonunun yükselme sebebi ise bu üçünün toplamından oluşmaktadır.

1. Talep Enflasyonu (Demand-pull)

Talep yönlü bir enflasyon görülmesi için tüketimin artması ve üretilen malların talep karşısında yetersiz olması gerekmektedir. Talep enflasyonu ile mücadele etmek için üretimi artırma ya da tüketimi azaltma tedbirleri alınabilir. Toplam talep artarken; toplam arz sabit kalırsa talep enflasyonu oluşur.

2. Maliyet Enflasyonu (Cost-push)

Üretilen mal ve hizmetlerin üretimi düşerken; mal ve hizmetlere olan talebin değişmemesi durumunda ortaya çıkan enflasyon nedenidir. Maliyetlerin artması, işletmelerin ellerindeki kaynaklar ile daha az mal ve hizmet üretmesine neden olacaktır; böylelikle talep de sabit kaldığı için fiyatlarda sürekli artış yaşanacaktır. Ancak, her maliyet artışı maliyet enflasyonu yaratmamaktadır. Çünkü, girişimciler her maliyeti fiyatlara yansıtamayabilirler.

3. Yapısal Enflasyon

Az gelişmiş ülkelerde görülen yapısal enflasyon, özellikle talep değişimlerine uyum sağlayamamaktan kaynaklanır. Uyumun yavaş işlemesi ise; sermaye, döviz, nitelikli işgücü yetersizliği gibi nedenlerden kaynaklanmaktadır.

Enflasyonun Etkileri; Olumlu-Olumsuz Sonuçları

  • Paranın değerinin düşmesiyle birlikte tasarruflar azalır. Azlan tasarruflar banka mevduatlarının azalmasına sebep olur. Bankalar mevduatlarını artırmak için faizleri artırmak zorunda kalırlar. Artan faizlerden dolayı, yatırımcılar parayı faize yatırmayı daha risksiz ve kazançlı görürler. Yatırımların azalması ise üretimin azalmasına sebep olur.
  • Yüksek enflasyon dönemlerinde, insanlar tasarruflarını korumak için döviz ve altına yönelirler. Bu yönelme paranın verimsizliğine neden olur.
  • Sermayedarların, yüksek enflasyondan dolayı sermayesinde erime yaşandığı için vergi kaçakçılığı artmaya başlar.
  • Enflasyonist dönemlerde spekülasyonlar artar ve çalışmadan kazananlar oluşmaya başlar. Bu da toplumsal çöküntüye sebep olmaktadır.
  • Yüksek enflasyon kamu harcamalarını, bütçe ve ödemeler dengesi açıklarını arttırmaktadır.
  • Fiyatlar sürekli yükselmesi sonucunda çalışanların reel gelirlerinde düşme yaşanır.
  • Paranın sürekli değer kaybetmesinden dolayı insanlar ellerinde para tutmak yerine sürekli bankaya gitmek zorunda kalırlar. Buna ayakkabı eskitme maliyeti de denmektedir.
  • Ücretli çalışanların reel gelirinde azalma yaşanacağı için işgücü ucuzlar. İşgücü bakımından, üretim maliyeti azalır ve enflasyonun üretim için tek faydası burada görülmektedir.

Enflasyon Oranı Kaç Olmalıdır?

Ülkemiz, 2017 yılı, 11.92 enflasyon oranıyla son 13 yılın en yüksek enflasyon oranına ulaştı. 2018 yılı ise daha yüksek enflasyon oranı bekleniyor. 2002 yılından itibaren yıllara göre enflasyon oranları ise şu şekilde;

2002 29,75 2010 6,40
2003 18,36 2011 10,45
2004 9,32 2012 6,16
2005 7,72 2013 7,40
2006 9,65 2014 8,17
2007 8,39 2015 8,81
2008 10,06 2016 8,53
2009 6,53 2017 11,92

Kaynak: www.tuik.gov.tr/

Türkiye’de yıllara göre enflasyon oranı bu şekilde seyrederken; Dünyada ise 2017 yılı bazı ülkelerin enflasyon oranı ise şu şekilde gerçekleşmiş;

ABD 2,4 İngiltere 2,3 İtalya 4,2
AB 1,6 Kanada 1,6 Meksika 5,4
Almanya 1,5 Japonya 0,2 Brezilya 4,6
Çin 0,9 Rusya 1,4 Fransa 1,4

Kaynak: https://data.worldbank.org/

yukarıdaki verilerden de anlaşılacağı üzere enflasyon kaç olmalı sorusunun net bir tanımı yoktur. Her ülkenin durumunun benzersiz olmasından dolayı; her ülke için geçerli olabilecek bir oran bulunmamaktadır. Ancak, yukarıda verdiğimiz bazı ülkelerin enflasyon oranlarından da göreceğiniz gibi, %3-%4 civarında olması beklenir.

Enflasyon çeşitleri ve İlgili Kavramlar

  • Ilımlı Enflasyon: Yıllık fiyat artış hızının %5-6 olduğu enflasyon türüne denir.
  • Atalet (inertia) Kazanmış Enflasyon: Fiyat artış hızının %10-20 olduğu enflasyon türüne denir. Kronik ya da sürünen enflasyon olarak da ifade edilir.
  • Hiperenflasyon: Fiyat artış hızının %50 ve üzeri olduğu enflasyon türüne denir. P. CAGAN tarafından ortaya atılmıştır.
  • Deflasyon; fiyatlar genel seviyesindeki sürekli düşüştür. Daha ayrıntılı bilgi için Deflasyon Nedir? başlıklı yazısını da inceleyebilirsiniz
  • Stagflasyon; işsizlikle birlikte enflasyonun aynı anda görülmesidir. Büyüme pozitiftir. Ancak reel olarak ekonomi küçülmüştür.
  • Dezenflasyon; enflasyonun düşmesine denir.
  • Stag-deflasyon; durgunlukla birlikte fiyatların sürekli düşüşüdür.
  • Reflasyon; deflasyon içerisinde ki piyasanın yeniden dengeye gelmesidir.
  • Slumpflasyon; ekonominin küçülmesiyle enflasyonun aynı anda bulunmasıdır. Büyüme negatiftir. stagflasyon ile karıştırılmamalıdır.

Bir yorum

  1. aşağıdakilerden hangisi enflasyonun maliyetidir a) reel para balansında azalma b)menü maliyetleri c)fiyat belirsizliklerinin artması d)nominal faizlerde artış e) hepsi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir