Ana Sayfa / Makro İktisat / Mal ve Para Piyasalarında Eş Anlı Denge (IS-LM)

Mal ve Para Piyasalarında Eş Anlı Denge (IS-LM)

Mal Piyasasında Denge (IS)

IS Eğrisinin Türetilmesi
IS Eğrisinin Türetilmesi

Mal piyasasının dengede olduğu gelir düzeyi faiz haddi bileşimlerinin geometrik yerine “IS” eğrisi denir. eğri üzerindeki her noktada mal piyasası dengededir ve yatırımlar tasarruflara eşittir. (I=S)

IS eğrisinin sağında kalan her noktada S>I (Mal Arz Fazlası) olur. Eğrinin solunda kalan her noktada ise I>S (Mal Talep Fazlası) olur.

IS Denklemi: i= A0/b – 1/ke.b

Is Eğrisinin Eğimi: 1/ke.b

ke: Çarpan

b: Yatırımların faize duyarlılığı

Bir ekonomide çarpan değeri arttıkça ve yatırımların faize duyarlılığı arttıkça IS eğrisi yatıklaşacaktır.  çarpan değeri azalırsa ve yatırımların faize duyarlılığı azaldıkça IS eğrisi dikleşir.

Ekonomide çarpan değerini etkileyen marjinal tüketim eğiliminin artması marjinal vergi haddinin ve marjinal ithalat eğiliminin azalması çarpan değerini arttırırken IS eğrisinin yatıklaşmasına neden olur.

c↑, t↓, m↓ toplam harcama fonksiyonunu dikleştirirken, IS eğrisinin yatıklaşmasına neden olur.

IS Eğrisinin Konumu

Ekonomi başlangıçta dengede iken Aiçerisinde yer alan faiz dışındaki otonom harcamalardaki değişiklik toplam planlanan harcama fonksiyonunu paralel olarak yukarı ya da aşağı kaydırırken IS eğrisinde sağa veya sola kaymasına neden olur.

Is eğrisinin yatıklaşması ekonomide faiz oranında meydana gelecek değişimi gelir düzeyi üzerinde yaratacağı etkinin artmasına neden olur. 

Para Piyasasında Denge (LM Eğrisi)

Para Talebi

Ekonomik birimlerin ceplerinde ya da cüzdanlarında tutmak istediği para miktarına para talebi denir. Keynes’e göre para talebi 3 unsurdan oluşur.

  1. işlem Amaçlı Para Talebi: Ekonomik birimlerin günlük ihtiyaçlarını karşılamak için tuttukları para miktarını ifade eder. İşlem amaçlı para talebi gelirin bir fonksiyonudur.
  2. İhtiyaç Amaçlı Para Talebi: Ekonomik birimlerin ön göremediği durumlar karşısında kendilerini güvende hissetmek ve mal fiyatlarındaki ani düşüşlerden fayda elde etmek amacıyla tuttukları paradır. ihtiyaç amaçlı ya da ihtiyat güdülü para talebi gelirin bir fonksiyonudur.
  3. Spekülasyon Amaçlı Para Talebi: Ekonomik birimlerin tahvilden getiri sağlamak amacıyla tuttukları paradır. Spekülasyon amaçlı para talebi faizin bir fonksiyonudur. Faiz haddi arttıkça spekülatif para talebi azalır. V=R/L

Keynese göre, tahvil fiyatının düştüğü ve buna bağlı olarak faiz oranının yükseldiği durumda ekonomik birimler ellerinde tuttukları fazla para ile tahvil satın almaya yönelirler. bu durumda spekülatif amaçlı para talebi azalır.

Para Talebi
Para Talebi

ky= İşlem ve ihtiyat güdülü para talebi

hi= Spekülasyon amaçlı para talebi

Para Arzı

Keynes modelinde reel para arzını dikkate almıştır ve para arzı faiz haddine duyarsızdır.

Para Arzı
Para Arzı

Para Piyasasında Denge

Keynese göre para piyasasında denge para talebiyle para arzının kesiştiği noktada sağlanır. Bu noktada piyasa denge faiz haddi belirlenir. Para piyasasının dengede olduğu durumda para arzı para talebine ve tahvil arzı da tahvil talebine eşittir.

Para piyasasında para arzının daha fazla olduğu durumda tahvil talep fazlası söz konusudur. Bu durumda ekonomik birimler ellerindeki fazla para ile tahvil alımına yönelirken tahvilin fiyatı artacak faiz oranı düşecek ve spekülatif para talebi artacaktır.

Para piyasasında para talebinin daha fazla olması durumunda tahvil arz fazlası söz konusudur. Bu durumda ekonomik birimler para taleplerini karşılamak için tahvil satarken tahvilin fiyatı düşecek, faiz oranı artacak ve spekülatif para talebi azalacaktır.

Para Piyasasında Denge
Para Piyasasında Denge

 

LM Eğrisi

LM Eğrisinin Elde Edilişi
LM Eğrisinin Elde Edilişi

Para ve tahvil piyasasının dengede olduğu gelir düzeyi ve faiz haddi bileşimlerinin geometrik yerine “LM” eğrisi denir. Eğri üzerindeki her noktada para arzı para talebine, tahvil arzı tahvil talebine eşittir.

LM eğrisinin sağında kalan alanda para talebi para arzından büyükken aynı zamanda tahvil arz fazlası söz konusudur. Bu durumda para piyasasının dengeye gelebilmesi için faiz haddinin yükselmesi gerekmektedir.

LM eğrisinin solunda kalan alanda para arzı para talebinden büyükken aynı zamanda tahvil talep fazlası söz konusudur.  Bu durumda para piyasasının dengeye gelebilmesi için faiz haddinin düşmesi gerekir.

LM Formül
LM Formül

Eğim=k/h

k: Para Talebinin gelire duyarlılığı

h: Para talebinin faize duyarlılığı

LM Eğrisinin Konumu

Sağa Kayması: Para arzının artması, fiyatlar genel düzeyinin düşmesi, para talebini azaltan her türlü unsur LM eğrisinin sağa kaymasına neden olur.

Sola Kayması: Eğrinin sola kayması yukarıdaki maddelerin tersi durumda gerçekleşir.

Mal ve Para Piyasasında Birlikte Denge

IS-LM Denge
IS-LM Denge

Mal ve para piyasasında eşanlı denge IS-LM eğrilerinin kesiştiği E noktasında sağlanır. Bu noktada piyasada denge faiz haddi ve denge gelir düzeyi belirlenir. E noktasında aynı zamanda mal piyasasında, yatırımlar tasarruflara eşitken para piyasasında para arzı para talebine ve tahvil arzı da tahvil talebine eşittir.

IS-LM eğrisinin sağında yer alan A gibi bir nokta için para ve mal piyasası dengede değildir. bu noktada para talebi para arzından büyükken aynı zamanda tahvil arz fazlası vardır. Ayrıca mal piyasasında tasarruflar yatırımlardan büyükken ekonomide mal arz fazlası vardır. Para ve mal piyasasının tekrar dengeye gelebilmesi için ekonomide faiz oranı yükselirken gelir düzeyi azalmalıdır.

18 Yorumlar

  1. Hocam IS-LM modelinde sol eksene neden faizi koyuyoruz ? Fiyatı koymuyoruz ?

    • Fiyatı, arz ve talep analizinde kullanıyoruz. IS LM’de ise faiz ve milli gelir arasındaki ilişkiyi incelediğimiz için dikey eksen faiz yatay eksende milli gelir yer alıyor.

  2. Merhaba hocam, lm nin solundaki bir nokta için spekülasyon güdüsüyle para talebi düşük müdür yüksek midir? Cevaplarsanız sevinirim.İyi günler

  3. Eğer devlet artan kamu harcamalarını merkez bankasından borçlanma ile finanse ederse hangisi doğru olur?
    A)Is tek başına sağa kayar
    B)Lm sola kayar
    C)Lm,ıs’den daha az oranda sağa kayar
    D)Lm tek başına sağa kayar
    E)Lm ıs’den daha fazla sağa kayar

    Cevabını söylerseniz sevinirim şimdiden teşekkürler

  4. Merhaba bir sorun olacak mal ve para piyasaları da eşanlı denge sağlanmışken merkez bankası sorumlu karşılık oranlarını artırırsa denge nasıl değişir?

    • Merhaba, merkez bankasının munzam karşılık oranlarını artırması durumunda bankaların para talebi artacaktır. Para piyasasında para talebinin daha fazla olması durumunda tahvil arz fazlası söz konusudur. Bu durumda ekonomik birimler para taleplerini karşılamak için tahvil satarken tahvilin fiyatı düşecek, faiz oranı artacak ve spekülatif para talebi azalacaktır. LM eğrisi sola kayacaktır.

  5. IS eğrisinin eğimini belirleyen unsurlar nedir acaba sınavım var yardımcı olur musunuz?

  6. Merhaba bir soru sorsam cevaplar mısınız? Sınavım var çok ihtiyacım var

  7. Sınırsız sermaye hareketliliği ve sabit kur politikaları varsayımları altında para ve maliye politikalarının etkilerini IS-LM eğrisi ile bağdaştırıp, IS-LM eğrisi ile nasıl açıklayabiliriz ? Teşekkür ederim .

  8. Devletin bütçeden kamu harcamalarını artırması sonucu milli gelire etki edememesi durumunu ıs lm grafiğinde nasıl gösterebiliriz yardımcı olabilir misiniz?

  9. çok güzel bir site , yapanların eline sağlık doğru ve temiz bilgiler

  10. merhaballar hocam size bı sorum olucak olumsuz arz sokunda devle mudahalelı ve mudahelesız eskı dengen mıktarına ulasmak adına ne yapılır bunu grafıkle anlatırsanız sewınırım
    soru 2
    hocam ıs lm pıyasa dengedeyken denge noktasına a dedıgımızı varsaylım dengenın ustundekı ıs dogrusundakı noktaya b dengenın ustundekı lm uzerındekı noktayada c dedıgımızı varsayarsak bu noktaların bırbırınden farkı nedır

  11. Hocam bana maliye politikasın da esnek ve sabit kurun işleyişini anlatabilir misiniz

  12. merhaba elimde yapmam gereken makro iktisata ait bir soru var yardimci olur musunuz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir