Ana Sayfa / Mikro İktisat / Arz ve Talep Esnekliği Nedir? Nasıl Yorumlanır?

Arz ve Talep Esnekliği Nedir? Nasıl Yorumlanır?

Esneklik Nedir?

Esneklik, bağımsız değişkendeki %1 değişmenin bağımlı değişkeni % kaç etkilediğini gösteren kavrama denir. Diğer bir deyişle; İki iktisadi değişkenin birbirine duyarlılığı esnekliği ifade etmektedir. iktisat literatüründe temelde iki esneklik türü vardır. Bunlar; talep esnekliği ve arz esnekliğidir. talep esnekliği talebin fiyat, talebin gelir ve talebin çapraz fiyat esnekliği şeklinde üç kısımdan oluşurken, arz esnekliğinde ise yalnızca arzın fiyat esnekliği vardır.

1. Talebin Fiyat Esnekliği

Talebin fiyat esnekliği, tüketicinin bir maldan talep ettiği miktardaki yüzde değişmenin o malın fiyatındaki yüzde değişmeye oranına eşittir.

Talebin Fiyat Esnekliği Formülü
Talebin Fiyat Esnekliği Formülü

Talep edilen miktar, o malın fiyatı ile ters yönlü değiştiğinden talebin fiyat esnekliği daima negatiftir. Ancak yorumlanırken pozitif olarak düşünülmektedir.

Talebin fiyat esnekliği 5 grupta incelenir;

  • Ed> 1 ⇒ Esnek taleptir. (%ΔQ>%ΔP)
  • Ed< 1 ⇒ İnelastik taleptir. ( %ΔP> %ΔQ)
  • Ed= 1 ⇒ Birim Esnek Taleptir. (%ΔQ=%ΔP)
  • Ed=0 ⇒ Sıfır Esnek Taleptir. (Tam inelastik)
  • Ed= ∞ ⇒ Sonsuz Esnek Talep- Tam Esnek Talep
Talep ve Esneklik Grafikleri
Talep ve Esneklik Grafikleri

Esnekliği Etkileyen Faktörler

  • Mala yapılan harcama büyüdükçe esneklik yükselmektedir.
  • İkame kolaylığı artarsa esneklik artar.
  • Esneklik kısa dönemde düşük, uzun dönemde yüksektir.
  • Zorunlu malların esnekliği düşüktür. Örneğin su zorunlu bir mal olduğu için esnekliği düşüktür. Lüks mallarda ise esneklik yükselmektedir.

Fiyat Esnekliğinin Ölçülmesi

Talep eğrisi üzerindeki belli bir noktadaki esnekliğe talebin nokta esnekliği, iki nokta arasındaki esnekliğe de talebin yay esnekliği denir. Talep eğrisi üzerindeki noktalar uzak olduğunda, temel alınan P ve Q bileşimine göre yay esnekliğinin farklı ölçülmesini önlemek için orta nokta yay esnekliği formülü ile ölçmek gerekir.

Fiyat Esnekliğinin Formülleri
Fiyat Esnekliğinin Formülleri

Esneklik ve Eğim İlişkisi

Doğrusal talep eğrisi üzerinde esneklik sonsuz sayıda değer alırken eğim sabit değer almaktadır. Hiperbolik Talep için Esneklik sabittir. Eğim sonsuz sayıda değer alır.

Esneklik ve Eğim Grafikleri
Esneklik ve Eğim Grafikleri
Talep fonksiyonu lnQ= a-b lnP talep fonksiyonu şeklinde ifade ediliyorsa -b parametresi talep esnekliğini ifade eder.

Esneklik ve eğim birbirinin tersidir.

Esneklik ve Eğim karşılaştırması

Esneklik

  • Yüzdesel bir değişimi gösterir.
  • Duyarlılık ölçüsüdür.
  • Talep doğrusu üzerinde her noktada farklı değerlere sahiptir. Orta noktasında esneklik 1, orta noktasının altında birden küçük, üstünde ise birden büyük bir değer alır.

Eğim

  • Mutlak bir değişimi gösterir.
  • Doğru üzerinde her noktada aynı değerlere sahiptir.
  • Duyarlılık ölçüsüdür.

Fiyat Tüketim Eğrisi ve Esneklik İlişkisi

Fiyat Tüketim Eğrisi yardımı ile sadece sonsuz esnek talep eğrisi çizilemez.

Fiyat Tüketim ve Esneklik İlişkisi
Fiyat Tüketim ve Esneklik İlişkisi

Esneklik ve Toplam Hasıla İlişkisi

Esneklik ve Toplam Hasıla İlişkisi
Esneklik ve Toplam Hasıla İlişkisi
  • TR= P. Q
  • Malın fiyatı yükseldikçe esneklik artar
  • Esneklik 1’den büyük olduğu zaman fiyat düştüğünde toplam hasıla artacaktır.
  • Esneklik 1’den küçük olduğunda fiyat arttığında toplam hasıla artacaktır.
  • Esneklik 1’e eşit olduğunda, fiyat değişimi hasılayı değiştirmez.

2.Çapraz Talep Esnekliği

Malların arasındaki tamamlayıcı-ikame mal durumu öğrenilir.

Talebin Çapraz Fiyat Esnekliği Formülü
Talebin Çapraz Fiyat Esnekliği Formülü

Çapraz talep esnekliği pozitif ve negatif çıkabilir.

Eç=0 ⇒ Alakasız mallar- ilişkisiz mallar

Eç<0 ⇒ Tamamlayıcı Mal

Eç>0 ⇒İkame Mallar

3.Gelir Esnekliği

Tüketicinin gelirinin “1” birim değiştiğinde miktarın bu değişmeye tepkisidir.

Talebin Gelir Esnekliği Formülü
Talebin Gelir Esnekliği Formülü

Em>0 ⇒ normal (üstün)

0<Em<1 ⇒ Zorunlu Mal

Em>1 ⇒ Lüks mal

Em< 0 ⇒ Düşük Mal

4. Engel Eğrisi ve Esneklik

Engel Eğrisi ve Esneklik
Engel Eğrisi ve Esneklik

Arz Esnekliği

Bir maldan arz edilen miktarın o malın fiyatındaki değişmelere olan duyarlılığın, arzın fiyat esnekliği denir.

Arz Esnekliği Formülü
Arz Esnekliği Formülü

Es>1 ⇒ Esnek Arz

Es<1 ⇒ İnelastik Arz

Es=1 ⇒ Birim Esnek Arz

Es=0 ⇒ Sıfır Esnek

Es=∞ ⇒ Sonsuz Esnek

Arz Esnekliği Grafikler
Arz Esnekliği Grafikler

Arz Esnekliğini Etkileyen Unsurlar

  • Girdilerin üretime ayarlanma süresi denilince akla kısa ve uzun dönem gelmelidir.
  • Fiyat değişiminin geçici ya da kalıcı olması etkilemektedir. Fiyat geçici ise inelastiktir. Kalıcı ise arz daha esnektir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir