Tam Rekabet Piyasası Nedir? Özellikleri Nelerdir?

Tam rekabet piyasası; malların homojen, piyasa aktörlerin tam bilgiye sahip olduğu, çok sayıda alıcı ve satıcısı olan, firma giriş çıkışlarının serbest, faktör hareketliliği tam olan piyasalardır.

Tam Rekabet Piyasası Özellikleri

1. Piyasada Çok Sayıda Alıcı ve Satıcının Olması

Endüstrinin büyüklüğü sebebiyle tek başına alıcı veya satıcı ürünün piyasa fiyatını belirleyemez. Piyasaya giren firmalar, fiyat kabul edicidir. Endüstri, aynı malı üreten firmalar topluluğudur.

Örneğin, günde 10 simit alan tüketicinin 5 simit almaya başlaması simitin fiyatında değişiklik olmaz. Aynı şekilde, bir simit fırınının 500 simitlik üretimini 250’ye düşürmesi durumunda da simit fiyatlarında değişiklik olmaz.

Tam rekabet piyasaları dışındaki piyasalarda ise firmaların fiyatları etkileyebilme gücü vardır. Fiyat alıcı tek firma tam rekabettedir. Talep doğrusu yatay eksene paraleldir.

2. Piyasaya Giriş Çıkışların Serbest Olması

Firmaların uzun dönemde normal kar elde etmesine neden olur. Normal kar, piyasaya yeni firmaların girmesine ve çıkmasına neden olmayacak kadar olan kara denir. Tam rekabet ve tekelci rekabet piyasasında piyasaya giriş çıkış serbesttir.

3. Tam Bilgi Varsayımı

Alıcı ve satıcıların aynı bilgiye sahip olmasıdır. Taraflar arasında aynı bilginin olması durumunda simetrik, eksik bilgi olması durumunda asimetrik bilgi söz konusudur. Asimetrik bilgi durumunda kötü satıcıyı seçme ve ahlaki tehlikeyi ortaya çıkarır. Asimetrik bilgi ile ilgili ilk çalışmayı “Markets For Lemon” çalışmasıyla G. Akerlof  yapmıştır.

4. Faktör Hareketliliğinin Tam Olması

Emek ve sermayenin hiç bir kısıtlamaya tabi olmadan serbestçe hareket etmesi anlamına gelmektedir.

5. Malların Homojen Olması

Malların homojen olması, tüketicinin gözünde malların aynı olması anlamına gelmektedir. Homojenlik, tam rekabet ve saf oligopol piyasalarında bulunmaktadır. Malın homojen olması durumunda reklam söz konusu değildir. Reklamın en fazla olduğu piyasa sırasıyla, tekelci rekabet, oligopol, tekel (az da olsa reklam vardır), tam rekabet (reklam hiç yoktur).

Rekabetçi Piyasada Firmanın Talep ve Hasıla Eğrileri

TR= P.Q (Toplam Hasılat= Fiyat x miktar)

Ortalama Hasıla (Gelir)= AR ⇒ Bir firmanın ürettiği parça başına elde ettiği geliridir. AR=TR/Q

Marjinal Gelir (MR)= Üretim miktarının bir birim arttırılmasıyla TR’de (Toplam Hasıla) meydana gelen değişimi ifade eder.

MR= ΔTR/ΔQ → MR=dTR/dQ İlk denklemede delta işareti değişimi yani TR’deki ve Q’daki değişimi sembolize etmektedir. İkinci denklemde “d” işareti ise türev anlamına gelmektedir ve bu iki denklem birbirine eşittir.

Tam rekabet Talep ve Toplam Hasılat
Tam rekabet Talep ve Toplam Hasılat

Tam Rekabette Kısa Dönem Firma Dengesi

Tam Rekabette Kısa Dönem Firma Dengesi
Tam Rekabette Kısa Dönem Firma Dengesi
  1. TR-TC Yaklaşımı

  • TR=TC ⇒ Başa baş noktasıdır.
  • TC>TR ⇒ Zarar
  • TR> TC ⇒ Ekonomik Kar

2. MR-MC Yaklaşımı

Rekabetçi kısa dönem dengesi marjinal gelirin marjinal maliyete eşit olduğu üretim düzeyinde sağlanır. MR=MC Rekabetçi firma için kar max. koşulu marjinal gelirin MC’ye eşit olması ve MC eğrisinin pozitif eğimli olmasıyla söz konusu olur.

Karını max. etmek isteyen rekabetçi firma MR MC’de büyük olduğu sürece fazladan ürettiği her birimde Marjinal kar pozitid olacaktır. firma marjinal gelir marjinal maliyet eşitliği sağlanana kadar üretimi arttırmaya devam edecektir. P=MC

Tam Rekabette Kısa Dönem Kar Durumları
Tam Rekabette Kısa Dönem Grafikleri
Normal karın olduğu durumda firma açık maliyetlerini karşılamış ve üzerine örtük maliyetleri kadar para kazanmış demektir.

Rekabetçi Firmanın Kısa Dönem Arz Eğrisi

Kısa Dönem Arz Eğrisi
Kısa Dönem Arz Eğrisi

Rekabetçi firma için P=AVCmin olduğu durumdaki üretim düzeyi firmanın faaliyet karının “sıfır” olduğu kapanma noktasını ifade eder. Bu üretim düzeyinde firma değişken maliyetini karşılarken sabit maliyeti kadar zarar eder. Bu durumda malın fiyatının artması, kar max gereği P=MC koşulunu sağlayan firma MC eğrisi üzerinde karını max edecek yeni noktalara gelir. buna göre rekabetçi firma için MC eğrisnin ortalama değişken maliyet eğrisi üzerinde kalan kısmı firmanın kısa dönem arz eğrisini ifade eder.

Tam Rekabet Piyasasında Uzun Dönem Dengesi

Tam Rekabet Uzun Dönem Denge
Tam Rekabet Uzun Dönem Denge

Tam rekabet piyasasında her firma uzun dönemde normal kar elde etmektedir. Bunun nedeni piyasaya giriş çıkışların serbest olmasıdır. tam rekabet piyasasında uzun dönem dengede firmaların min. maliyetler en yüksek çıktıları üretir. Bu üretimde etkinliğin sağlandığını gösterir. Tam rekabet piyasasında uzun dönemde normal karın varlığı yani P=MC koşulu tüketici ve üretici rantlarının öx. değerde olmasını beraberinde getirir.

Uzun Dönem Endüstri Arz Eğrisi

Uzun Dönem Endüstri Arz Eğrileri
Uzun Dönem Endüstri Arz Eğrileri
  1. Artan Maliyetli Endüstri Arz Eğrisi: Rekabetçi piyasada uzun dönemde piyasaya yeni firmaların girmesiyle birlikte firmaların kullandığı girdi fiyatlarının arttığı durum da endüstri arz eğrisi pozitif eğimli olur.
  2. Azalan Maliyetli Endüstri: Rekabetçi piyasada uzun dönemde piyasaya yeni firmaların girmesiyle girdi maliyetlerinin azaldığı durumda endüstri arz eğrisi negatif eğimli olur.
  3. Sabit Maliyetli Endüstri: Rekabetçi Piyasada uzun dönemde piyasaya yeni firmaların girmesiyle kullanılan girdi maliyetlerinin değişmediği durumda endüstri arz eğrisi yatay eksene paralel bir doğru şeklinde olur.

6 Yorumlar

  1. Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın kar ve zarar durumlarını marjinal maliyetler ve ortalama maliyetleride dikkate alarak şekil yardımıyla nasıl açıklayabilirim ?

  2. tam rekabet piyasasından sapmalara örnek olarak neler verebiliriz acaba hocam

    • Aslında tam rekabet piyasası özelliklerinin tersini düşünerek sapmalara örnekler bulunabilir. Örneğin, lisans aracılığıyla piyasaya girişlerin engellenmesi gibi…

  3. Tam rekabet piyasasında faaliyette bulunan bir firmanın denge şartları nelerdir? Bir grafik üzerinde açıklayınız.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir