Forward ve Futures İşlemleri Farkları

Forward kontratı futures kontratının ilk biçimidir. Forward piyasasında mal alım-teslim anlaşması arada üçüncü bir parti olmadan alıcı ve satıcı arasında yapılır. Hem geleceğe dönük fiyat, hem de kontratta geçen miktar ve malın kalite özellikleri alıcı ve satıcı arasında saptanır. Burada üçüncü bir kurumun, anlaşma koşullarının bir parti tarafından bozulması halinde ek garantisi siz konusu değildir.

Anlaşma koşullarına uymama diğer ticaret sözleşmelerinde olduğu gibi konuyla ilgili mahkemelerde çözümlenir. Mahkeme kararlarının uzun zaman alabilmesi forward kontratlarının güvenilirlik açısından istenilen düzeyde olmadığını gösterir. Futures piyasası bu eksiği ortadan kaldırmak amacıyla geliştirilmiştir.

Fiyatlama konusunda da forward ve futures işlemleri farklıdır. Forward’da geleceğe yönelik fiyat belirlemesi iki taraf arasında pazarlıkla saptanır. Buna karşın futures piyasası diğer menkul kıymet borsaları gibi çalışır. Belirli bir günde alıcılar ve satıcılar emirlerini verdikten sonra, arz ve talep koşulları o gün hatta o an için geçerli olan futures fiyatlarını belirlerler.

  1. Para futures kontratları organize borsalarda işlem gören standart kontratlardır
  2. Kontratlar birim ya da lot olarak işlem görmektedirler.
  3. Para futures kontratlarının işlem gördüğü aylarda standart olup, mart, haziran, eylül ve aralık aylarıdır.
  4. Kontratlara ilişkin son işlem günü teslim ayının üçüncü çarşambasıdır.
  5. Forward anlaşmalardan farklı olarak futures kontratları için alıcı ve satıcıların borsa nezdinde açılacak bir hesaba teminat ya da marj yatırmaları gerekmektedir.
  6. Yabancı para futures kontratları banka ile müşteri arasında düzenlenen vadeli (forward) anlaşmalardan farklı olarak amerikan tipi kotasyona tabidirler.
  7. Vadeli (forward) pazarda fiyatlar genelde Avrupa sistemine göre (dolar başına yerel para) kota edilmiştir. Yabancı para futures kontratları banka ile müşterisi arasında düzenlenen forward anlaşmalardan farklı olarak Amerikan tipi kotasyona tabidirler.
  8. Vadeli kontratlar (forward) iki tarafça imzalanan özel anlaşmalardır.
Forward Vadeli işlem Sözleşmesi (Future)
İki taraf arasında yapılan özel sözleşmelerdir ve organize borsalarda işlem görmezler Organize borsalarda  işlem görürler.
Tarafların ihtiyaçlarına göre düzenlenirler ve standart değildirler. Sözleşme özellikleri standarttır.
Temerrüt riski vardır. Satıcı belirlenen malı veya finansal ürünü teslim edemeyebilir veya alıcı da teslimatı kabul etmeyebilir. Kredi riski vardır. İşlemler takas kurumu tarafından garanti edilir. Tarafların birbirini tanıması gerekmez.
Vadeye sonuna kadar beklemek zorunluluğu vardır. Vade sonuna kadar beklemek gerekmez,  vade sonundan önce pozisyon kapatmak mümkündür.
Vadeye kadar nakit akışı yoktur. Piyasaya göre değerleme (marking to market) yapılmasından dolayı sürekli nakit akışı vardır.
Teminat zorunluluğu yoktur. Dolayısıyla, kaldıraç etkisinden söz edilemez. Teminat yatırılması zorunludur. Kaldıraç etkisi vardır.
İşlemler şeffaf değildir. İşlemler şeffaf olarak kamuya açık yapılır.

 

 Temel Özellikler  Forward Futures
Riskten Korunma Aracı Evet Evet
Standart Sözleşmeler Hayır Evet
Borsada/Tezgahüstü Piyasada İşlem Görme Tezgahüstü Piyasa Borsa
Fiziki Teslimat Var Genelde Yok
Teminat Zorunluluğu Genelde Yok Var
Vadeye Kadar Nakit Akışı Yok Var
Kredi Riski Var Yok
Kaldıraç Etkisi Önemi Yok Var
Hak ve Yükümlülük Birlikteliği Var Var

Kaynaklar;

  • Futures Piyasaları: Teori ve Pratik, Doç. Dr. Ümit Erol, Ankara 1994
  • Finansal Türevler, Prof. Dr. İhsan Ersan, Sayfa 47

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir