Miktar Teorisi Nedir?

Miktar teorisi kısaca, para miktarındaki değişmeler toplam harcamaları, toplam harcamalardaki değişmeler ise fiyatları eşit oranda değiştirmesine miktar teorisi denir. Teori aşağıdaki formüle dayanmaktadır;

M.V = P.Y

M: para miktarını
V: paranın dolaşım hızını
P: Fiyatlar genel düzeyini
Y: Reel milli geliri göstermektedir.

Klasiklere Göre Miktar Teorisi

Teori Fisher’e aittir. Denklemin sol tarafı ekonominin toplam talebini sağ tarafı ise toplam arzı ifade etmektedir. Klasiklere göre miktar teorisinin varsayımları şu şekildedir;

  • Para yalnızca işlem amacıyla talep edilir.
  • Ekonomide tam istihdam geçerlidir.
  • Para talebinin faiz esnekliği sıfırdır.
  • Paranın dolaşım hızı sabittir.
  • Tam bilgi varsayımı geçerlidir.

Klasiklere göre, ekonomide genişleme ya da daralma dönemleri ekonominin tam istihdam düzeyini etkilememektedir. Fisher (Klasikler) yaklaşımının özellikleri şu şekildedir;

  • Para arzı artışları, fiyatlar genel düzeyini aynı yönde ve aynı oranda artırır.
  • Bireylerin ne kadar tasarruf etmek zorunda olduğunu incelemiştir.
  • Para talebinin sadece gelir belirler. Faiz para talebini etkilemez
  • Para sadece işlem amacıyla talep edilir.
  • Makro iktisadi analizi esas alır.
  • Para talebi kişilerin harcamalarına bağlıdır. Para talebini Y ve T gibi akım değişkenler belirler.

Miktar Teorisinde Cambridge Yaklaşımı

Teori Marshall ve Pigou tarafından geliştirilmiştir. klasiklerden farklı olarak, bireyler işlem güdüsüne ek olarak servet saklama için de para talep etmektedir. Formülü şu şekilde yorumlamışlardır;

M=k .P. Y

k: 1/V

Cambridge yaklaşımın özellikleri şu şekildedir;

  • Para talebi kişilerin servetlerine bağlıdır. para talebini servet gibi stok değişkenler belirler.
  • Mikro iktisadi analiz esas alınır
  • Para serveti korumak amacıyla da kullanılır
  • Elde para tutma isteğini incelemiştir.
  • Faizler para talebini etkilemez
  • Para arzı artarsa, fiyat genel seviyesi de aynı oranda artar.

Keynesyen Miktar Teorisi-Likidite Tercihi Teorisi

Keynese göre ekonomik birimler 3 amaçla para talep etmektedirler;

1. İşlem Amaçlı Para Talebi: İşlem amaçlı para talebi gelirin bir fonksiyonu olarak ifade edilir.Gelir düzeyi arttıkça işlem amaçlı para talebi artar.

Lt=k. (P.Y) ⇒ Nominal para talebi

İşlem amaçlı para talebi gelirin bir fonksiyonu iken “k” parametresi parasal geliri nakit ya da vadesiz mevduat olarak tutulmak istenen kısmını ifade eder. Keynes’e göre k parametresi gelirin elde ediliş süresi azaldıkça k parametresi de azalır; ancak Keynes bu parametrenin kısa dönemde sabit olduğunu kabul etmiştir.

LT/P= k. Y ⇒ Reel para talebi

2. İhtiyat Amaçlı Para Talebi: Keynes’e göre ihtiyat amaçlı para talebi reel gelirin bir fonksiyondur. Reel gelir arttıkça ihtiyat amaçlı para talebi de artar.

Lp/P= k.Y

LT/P + Lp/P = L1= k.Y

k= sabit        0<k<Y

3. Spekülasyon Amaçlı Para Talebi: Keynes’e göre spekülasyon amaçlı para talebi faizin bir fonksiyondur. Para talebiyle, faiz oranı arasında ters yönlü bir ilişki vardır.

L2= -h.i

LD= L1+L2=k.Y-h. i

Monetarist (Modern) Miktar Kuramı

1956 yılında Friedman tarafından geliştirilen modelin çıkış noktasında bireylerin para taleplerini belirleyen unsurların ne olduğu sorusu yer alır. Model portföy teorisinin para talebine uyarlanmış halidir.

Friedman’a göre servetinin para ve para dışında varlık şeklinde tutarak faydasını maksimize etmek isteyen birey servetini tahvil hisse senedi ve mal şeklinde de tutabilir. Friedman’ın reel para talebi aşağıdaki gibi yazılır.

Md/P= f(Yp, İB, -im, İEm, πem)

Yp: Sürekli Gelir

İB: tahvilin getirisi

İE: Hisse senedi getirisi

πe: Mal Tutmanın getirisi

İm: Elde para tutmanın getirisi

Friedman’a göre reel para talebi sürekli gelir ile doğru yönlü para dışındaki varlıkların paraya göre getirileri ile ters yönlü ilişki içerisindedir.

Md/P=f(Yd,i-im)

İ: Para dışındaki varlıkların getirisi

Friedman’a göre;

  • Para talebinin gelir esnekliği 1’den büyüktür.
  • Para lüks maldır. (Sürekli gelir arttıkça, para talebi de artar)
  • Para talebi faize duyarsızdır. LM eğrisi yatay eksene dik bir doğru şeklindedir.
  • Para talebi fonksiyonu istikrarlıdır. Paranın dolaşım hızı cari gelirle sürekli gelir arasındaki bir orana eşittir ve istikrarlıdır.

Boumol ve Tobin’in Para Talebi

Amerikalı iktisatçılar Boumol ve Tobin Tarafından 1950’li yıllarda birbirinden bağımsız olarak geliştirilen modellerde keynesyen likidite tercihinden farklı olarak ekonomik birimlerin gelir ve harcama arasındaki zaman açığını kapatmak için sadece işlem amacıyla para talep ettikleri üzerinde durulur. Geliştirilen modellerde para talebinin faiz oranı ile ters yönlü ilişkide olduğu ve spekülatif para talebi olmasa bile bu ilişkinin geçerli olduğu kabul edilir.

Tobin ayrıca risk para talebi iddasını ortaya atarak ekonomik birimlerin riski sevmediğini riskli olan tahvilleri satın almak yerine getirisi olmasa bile ellerinde nakit olarak para tutabileceklerini varsaymıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir