Tarımsal Faaliyetlerin Özellikleri

Tarımsal faaliyetlerin özellikleri aşağıdaki gibidir;

  • Tarımsal faaliyet sonucunda elde edilen maddeler ham maddedir ve organik karakterlidirler. Depolama süreleri belirli bir süredir ve kısadır.
  • Tarımsal faaliyetlerde elde edilen ürünler maddi mallardır.
  • Tarımda iş ve aile yaşantısı bir bütündür. Kurumsallaşmamış bir işletme yönetimi hakimdir. Ailenin ikamet ettiği yer ile işletmeyi idare ettiği yer çoğu zaman aynı konuttur. İşler aile iş gücü ile görülmektedir kendi iş gücü yetmediği takdirde dışarıdan temin edilir.
  • Tarımsal üretim doğal koşullara(iklim, toprak) bağlıdır. İnsanlar, istedikleri her ürünü yetiştiremezler çünkü üretimi doğal koşullar sınırlandırır.Örneğin nemli iklimde çay yetiştirilirken turunçgiller için sıcaklığın düşmemesi gerektiği gibi..Ürünün ekolojisi dışına çıkıldığı takdirde kalitesi ve verimi düşer.
  • Tarımsal üretimi doğa ve iklim şartları etkilemektedir. Bu durum da verim belirsizliğine sebep olmaktadır, kesinlik söz konusu değildir. Fiyat belirsizliği (fiyatlarda dalgalanmalar ) yaşanmaktadır bu da gelir belirsizliğine neden olmaktadır.
  • Aynı ürün farklı yerlerde farklı özellikler gösterir.(Amasya elması)
  • Tarımsal faaliyetlerde nöbetleşe ekim uygulaması vardır.(arazi veriminin düşmemesi için önemli)
  • Tarım işletmelerinde genellikle çeşitli ürünler yetiştirilir.örneğin buğday,fasulye,pancar gibi..
    • Ürün çeşitlendirme;
      • İklim faktörlerindeki değişimlerden korunma
      • Piyasa fiyatındaki dalgalanmalardan korunma
      • Kendi ihtiyacını karşılama
      • Hayvanların ihtiyacını karşılama
      • Zararın kısmen telafi etme gayreti
      • İş gücünü daha iyi değerlendirme için yapılması yararlıdır.
  • Tarımsal faaliyetler mevsimlere bağlı olarak kesiklidir.
  • Tarımda işler zamanında yapılmalıdır. İleri bir iş bölümü yoktur.
  • Tarımda iş gücü ihtiyacı mevsimlere göre farklıdır. Özellikle bahar mevsimi ve hasat zamanı yoğundur.
  • Tarımsal üretim faaliyetlerinde bulunabilmek için girdi denilen (tohum, ilaç, gübre, alet, makine) çeşitli maddeler temin edilmelidir
  • Tarımsal üretimin her aşamasında -sanayideki gibi- makine kullanımı yaygın değildir.

Mevsim, arazi yapısı, işletme büyüklüğü, iş gücü varlığı, yetiştirilen ürün çeşidi gibi faktörler makine kullanımını etkileyen faktörlerdir. Örneğin meyve hasadı elle yapılır, mekanizasyonu pahalı olduğu için yaygın değildir, yüksek kapasiteli üretim yapılmadığı takdirde ekonomik değildir.

  • Tarımsal ürün elde etmek için belirli bir zaman geçmesi gerekir. Çünkü canlı materyal ile çalışılmaktadır ve bunun elde edilmek istenen ürün haline gelebilmesi için belirli bir zamana ihtiyaç vardır. Örneğin, buğday Orta Anadolu’da ekim ayında ekilir ve temmuz ortasından itibaren hasat edilir. Domates için 3 ile 4 aya, süt ineğinin doğumundan süt vermesine kadar 2 ile 2,5 yıl geçmesi gerekir.
  • Tarımsal faaliyetlerde; maliyet hesabı yapmak diğer sektörlere göre daha zordur ve kesin bir maliyet hesabı yapılamamaktadır.
  • Tarım işletmeleri ülkemizde genellikle müstakil (küçük) ölçeklidir. Çiftçiler kendine yeterliliği ön planda tutarak tarım yaparlar fazlasını satışa sunarlar. İşletme büyüklüğünden sadece sahip oldukları arazi genişliği anlaşılmamalıdır, arazi genişliğinin yanı sıra iş gücü verimliliği, sermaye varlığı, sahip olduğu hayvan sayısı, pazara arz ettikleri ürün değerini de kapsamaktadır.
  • Tarımsal faaliyetlerde geleceğe dair bilgiler yetersizdir.
  • Pazar fiyatı neyse ona göre satış yapılır.(tam rekabet piyasası)
  • Tarımda ücret ödemelerinin bir kısmı nakdi,bir kısmı ise ayni yapılır.ayni ödeme belirli bir miktarda mahsul verilmesi ya da belirli bir üretim ünitesini karşılıksız kullanımına tahsis etme şeklinde yapılır.(örn: 1000 TL ödemenin 750 TL’si para ile 250 TL’si ise ürün ile yapılması gibi..)
  • Tarımsal faaliyetlerde azalan verimler kanunu geçerlidir.
Azalan verimler kanunu hakkında detaylı bilgi için tıklayınız.

Azalan verim kanunu: Diğer şartlar değiştirilmeden üretim faktörlerinden biri sabit tutulup, diğerlerinden biri artırıldığında toplam ürün miktarında önce giderek artan, sonra giderek azalan oranda bir artış ve bir noktadan sonra mutlak azalış görülmesidir.

Aynı teknik şartlar altında, belirli bir üretim biriminde kullanılan girdi miktarı artıkça üretim sürekli artmaz. Önce nispi azalma (artış hızının azalması) sonra da mutlak azalma olur.

  • Tarım işletmelerinde öz sermaye ve sabit sermaye oranı yüksektir.
  • Sermaye devir hızı tarımda düşüktür.

Sermaye devir hızı = (GSH / yatırılan sermaye) x 100

  • Tarım kesiminde eğitim ve gelir düzeyi düşüktür. Yeni gelişmelere adaptasyon geç ve yavaş gerçekleşir.
  • Tarım kesiminde sosyal güvenlik oranı yetersizdir
  • Tarımsal faaliyetlerde konjonktür hassasiyeti diğer sektörlere göre daha farklıdır.

 

Kalkınma ve Refah Döneminde Buhran ve Durgunluk Döneminde
  • Mallara talep artar
  • Mallar iyi fiyat bulur
  • Üretim artışı ham maddeyi tetikler
  • İstihdam imkanı yaratır
  • Üretim azalır
  • Talep azalır
  • Satışlar düşer
  • işsizlik başlar

 

Buhran ve durgunluk dönemlerinde sanayi sektörü, tarım sektörüne göre daha yıkıcı etkilerle karşılaşır. Tarım işletmesi kapalı üretim sistemine sahip olduğu için daha rahat geçirebilir, kendi kendine yetebilir.

  • Tarım ürünlerin arz ve talep elastikiyetleri (esneklikleri) düşüktür.
    •  Arz elastikiyetini etkileyen faktörler:
      • Doğal şartlar
      • Fizyolojik gelişme
      • Arz elastikiyetinin düşük olma nedeni yetiştirilme süresindeki uzunluktur.
    • Talep elastikiyetini etkileyen faktörler:
      • Yaşamın sürdürülebilmesi için malların alınması
  • Tarım ürünlerinin fiyat oluşumunda etkili olan kanun King Kanunu’dur.

King Kanunu: Bir ürünün üretim miktarı aritmetik dizi şeklinde azalırken, fiyatlarının geometrik dizi şeklinde artmasıdır.

King kanunu detaylı bilgi için tıklayınız.
 Ürün miktarı Birim fiyatı Satış tutarı (TL)
110 50 5500
100 100 10000
90 200 18000

 

Piyasa Dengesi
Fiyat oluşumu

 

King Kanunu
King Kanunu

Plantaj: Her yıl devamlı aynı ürünü yetiştiren işletmelere denir.(kahve, çay gibi )

Tarım Ekonomisi ve İşletmecilik ders notlarının;

Birinci yazısı olan temel kavramlar için tıklayınız

Bir sonraki konu olan Türkiye ekonomisinde tarımın yeri için tıklayınız

About Seda Bozdağ

Ankara Üniversitesi-Tarım Ekonomisi ve Anadolu Üniversitesi-Kamu Yönetimi

Check Also

Kooperatifçilik ve Kooperatifçilik İlkeleri

Tarım ekonomisi alanında yazılarımıza tarımda örgütlenme ve kooperatifçilik ders notuyla devam ediyoruz.İlk yazımızda tarım sektöründe örgüt …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir