Anonim Şirket Organları

Yeni TTK’ye göre anonim şirketin iki zorunlu organı vardır. Bunlar “Genel Kurul ve Yönetim Kuruludur.” Denetim kurulu zorunlu organ olmaktan çıkarılmıştır.

Genel Kurul

  • En üst düzey karar organıdır.
  • Kural olarak her ortak, kaç adet payı varsa o kadar oy hakkına sahiptir.
  • Temsil mümkündür.
  • Genel kurul yılda en az bir defa faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde, (olağan toplantı) veya gerektiğinde (olağanüstü toplantı) toplanır.

A.Ş Genel Kurulunun Devredemeyeceği Yetkiler

  1. Esas sözleşmenin değiştirilmesi
  2. Yönetim kurulu üyelerinin seçimi, sayılan, süreleri ile huzur haklarının belirlenmesi, ibra edilmeleri, görevden alınmaları
  3. Denetçinin seçimi ve görevden alınması
  4. Finansal tablolara, yönetim kurulunun yıllık raporuna, yıllık kâr üzerinde tasarrufa, kâr paylan ile kazanç paylarının belirlenmesine, dair kararların alınması
  5. Şirketin feshi
  6. Şirket malvarlığının satışı

Genel Kurul Toplantıları

Yeni yılın ilk 3 ayı içinde toplanır. (Emredici hüküm değildir.)

Genel Kurul çağrısı, esas sözleşmede gösterilen usullerle yapılır. Bu çağrı toplantıdan en az 2 hafta önce yapılır. Çağrı yer, saat, tarih ve gündemi mutlaka belirtilir.

Genel Kurulu toplantıya çağırmaya yetkili olanlar

  1. Yönetim Kurulu
  2. Tasfiye halinde tasfiye memurları
  3. Azlık pay sahipleri
  4. Pay sahipleri

Azınlık (azlık) da toplantının yapılmasını noter kanalıyla Yönetim Kurulu’ndan isteyebilir. YK kabul ederse çağrıyı 45 gün içinde yapar, Reddeder ve öneriyi 7 gün içinde cevaplamazsa azlık bu hakkını mahkeme eliyle kullanır.

Genel Kurul Toplantılarına katılmaya Yetkili Olanlar

  1. Yönetim kurulu üyeleri
  2. Pay sahipleri
  3. Pay sahipleri temsilcileri
  4. Denetçi
  5. Hükumet komiseri (Bakanlık Temsilcisi)
  6. İntifa hakkı sahibi
  7. Halka açık anonim şirketlerde SPK Temsilcisi

Not: Pay sahibi kendisi, eşi, alt ve üstsoyu veya bunların ortağı oldukları şahıs şirketleri ile şirket arasındaki kişisel nitelikte bir işe veya işleme veya herhangi bir yargı kurumu ya da hakemdeki davaya ilişkin olan görüşmelerde oy kullanma hakkına sahip değildir.

Genel Kurul Toplantı ve Karar Yeter Sayıları

Yeter Satı(nisap) 1. Toplantı 2. Toplantı Karar
Kural  (Basit Nisap) Esas sermayenin en az ¼’ine sahip olanlar Sayı şartı aranmaz Salt Çoğunluk
Oy Birliği (En Ağır Nisap)

  • Tabiyet Değişikliği
  • Bilanço zararının karşılanması
Tamamı Tamamı Tamamı
Ağırlaştırılmış Nisap

  • Konunun değiştirilmesi
  • Şirketi fesih
  • İmtiyazlı pay çıkarma
  • Tasfiye aşamasında toptan mal satışı
  • Menkul kıymet çıkarma kararı
  • Şirket tescilinden itibaren 2 yıl içinde sermayenin 1/10’ini aşan miktarda bir işletme veya aynın devralınması, kiralanması kararı
  • Sermaye azaltımına gitme
¾ ¾ ¾

DİKKAT: Toplantı tutanağı toplantı başkanı ve hükümet komiseri tarafından imzalanmazsa geçersiz olur! Yönetim Kurulu da tutanağın noter onaylı nüshasını tescil ve ilan ettirir. İnternet sitesine koyar.

Genel Kurul Kararlarının Yaptırımı: Genel kurul kararlarının oluşabilmesi için iki kurucu unsur gereklidir: Birincisi genel kurul toplantısı yapılması, ikincisi toplantıda karar alınmasıdır. Kurucu unsurların eksikliği durumunda karar yokluk ya da mutlak butlan yaptırımına tabidir.

  1. Yokluk: Kurucu unsurların herhangi birisindeki eksiklik durumunda, karar hiç doğmamış sayılır; yani baştan itibaren yoktur. Karar alınmadığı halde alınmış gibi gösterilirse, karar yokluk yaptırımına tabi olur.
  2. Mutlak Butlan: Genel kurul kararı, emredici hükümlere, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı ise ya da imkânsız ise mutlak butlanda sakattır, kesin hükümsüzdür. Yok veya batıl genel kurul kararları baştan itibaren hüküm doğurmazlar ve mahkemece resen dikkate alınırlar; defi olarak ileri sürülebilecekleri gibi süreye bağlı olmaksızın bir tespit davasının konusunu da oluşturabilirler.
  3. İptal Edilebilirlik: Genel kurul kararının kurucu unsurlarında eksiklik bulunmamakta ancak karar kanun veya esas sözleşme hükümlerine veya dürüstlük kuralına aykırı nitelikte ise, karar tarihinden itibaren üç ay içinde, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde iptal davası açılabilir. İptal davası açmaya yetkili kişiler; pay sahipleri, yönetim kurulu, kararların yerine getirilmesi kişisel sorumluluklarına sebep olacaksa her bir yönetim kurulu üyesi, intifa hakkı sahipleri ve halka açık anonim şirketlerde Sermaye Piyasası Kurulu’dur.

İptal Davası Açmaya Yetkili Olanlar: Pay sahipleri, Yönetim Kurulu üyeleri, Yönetim Kurulu, İntifa hakkı sahibi, HAAŞ lerde SPK

Dava Sebepleri: Kanuna aykırılık, Sözleşmeye aykırılık, Dürüstlük kurallarına aykırılık

Yetkili Mahkeme: Asliye Ticaret Mahkemesi

Süre: Karar tarihinden itibaren 3 ay

NOT: Genel Kurul kararı “emredici hükümlere” aykırı ise butlanla sakattır, kanuna aykırı ise “iptal edilebilir.” Öğretide, ikisi arasındaki fark, emredici hükümlerin mutlak emredici hükümler ve nispi emredici hükümler diye ikiye ayrılmasıyla açıklanmaktadır. Şirketi korucuyu hükümler mutlak, ortakları koruyucu hükümler ise nispi emredici hükümler olarak değerlendirilmektedir. Mutlak emredici hükümlere aykırı kararlar mutlak butlanla sakattır, nispi emredici hükümlere aykırı kararlar ise iptal davasına konu olacaktır.

Genel kurulun batıl kararları özellikle şunlardır:

  1. Pay sahibinin, genel kurula katılma, asgari oy, dava ve kanundan kaynaklanan vazgeçilemez nitelikteki haklarını sınırlandıran veya ortadan kaldıran kararlar.
  2. Pay sahibinin bilgi alma, inceleme ve denetleme haklarını, kanunen izin verilen ölçü dışında sınırlandıran kararlar.
  3. Anonim şirketin temel yapısını bozan veya sermayenin korunması hükümlerine aykırı olan kararlar.

Yönetim Kurulu

  • En az 1 kişiden oluşur.
  • Görev süresi en çok 3 yıldır.
  • Yeninden seçilebilir.
  • Kural olarak Genel Kurul belirler. Ancak esas sözleşme ile atanabilir. kamu Tüzel Kişileri tarafından atama gerçekleştirilebilir. Yönetim Kurulu, kendisi boşalan üye yerine yeni bir kişiyi ilk genel kurulun oyuna sunmak şartıyla atayabilir.
  • YK üyelerinin pay sahibi olması gerekmez.
  • Gerçek kişiler de tüzel kişiler de YK üyesi olabilir.
  • Yönetim kurulunun temel görevi, ortaklığı yönetmek ve temsil etmektir.
  • Genel kurulun yetkisine girmeyen her husus yönetim kurulunun yetkisindedir. Yönetim kurulu, şirketin işletme konusu içerisinde kalmak koşuluyla kural olarak her konuda yönetime yetkilidir.

Yönetim Kurulunun Devredemeyeceği Görev ve Yetkiler

  1. Şirketin üst düzeyde yönetimi ve bunlarla ilgili talimatlann verilmesi 2 Şirket yönetim teşkilatını belirlemek
  2. Finansal planlama için gerekli düzeni kurmak
  3. Müdürleri atamak ve görevden almak
  4. Pay, YK karar ve GK toplantı/müzakere defterlerini tutmak
  5. Yıllık faaliyet raporlannı düzenlemek ve GK ye sunmak
  6. Borca batıklık durumunun varlığı halinde mahkemeye bildirimde bulunmak

Yönetim Kurulu üyesi Olmanın Şartları

  • Gerçek veya tüzel kişi olmak (Bir tüzel kişi yönetim kuruluna üye seçildiği takdirde, tüzel kişiyle birlikte, tüzel kişi adına, tüzel kişi tarafından belirlenen, bir gerçek kişi de tescil ve ilan olunur)
  • Tam ehliyetli olmak (Yönetim kurulu üyelerinin ve tüzel kişi adına tescil edilecek gerçek kişinin)
  • Seçilme engeli bulunmamak (Üyeliği sona erdiren nedenler, iflas, ehliyetinin kısıtlanması, gerekli kanuni şartları taşımaması vs.)
  • Esas sözleşmede öngörülen niteliklere sahip olmak.

UYARI: Yeni TTK’nın ilk şeklinde kabul edilen yönetim kurulu üyelerinden en az birinin Türk vatandaşı olması ve dörtten fazla üyeli yönetim kurullarında bir üyenin yüksek öğrenim görmüş olması Türkiye’de yerleşik olması şartları 26.6.2012 değişikliği ile yürürlükten kaldırılmıştır.

YK üyesi seçilemeyecek olanlar:

  • Devlet memurları
  • İflas etmiş olanlar
  • Aynı şirkette denetçi olanlar .
  • Daha önce YK üyesi ise ibra edilmemiş olanlar

YK Taplantı ve Karar

  • YK, sözleşmede aksi belirtilmedikçe üye tam sayısının çoğunluğu ile toplanır, toplantıda hazır bulunanların çoğunluğu ile de karar alır. Oylar eşit olduğu takdirde o konu gelecek toplantıya bırakılır. İkinci toplantıda da eşitlik olursa söz konusu öneri reddedilmiş sayılır.
  • Her üyenin 1 oy hakkı vardır, Üyeler birbirleri yerine oy veremezler.
  • Üyeler toplantıya vekil aracılığıyla katılamazlar. .
  • YK üyeleri kendilerinin, alt-üst soy, eş 3. Dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile ilgili toplantılara katılamazlar.

Yönetim Kurulu Üyesinin İdari ve Mali Hakları

İdari Haklar

  • Yönetime Katılma Hakkı
  • Şirketi temsil hakkı
  • Genel kurul kararlarına karşı iptal davası açma hakkı
  • Bilgi alma ve inceleme hakkı
Mali Haklar

  • Huzur Hakkı
  • Ücret
  • Prim ve ikramiye
  • Yıllık Kardan pay

Yönetim Kurulu Kararlarının Yaptırımı

  • Bir tespit davasıyla yönetim kurulu kararlarının butlanı özellikle şu hallerde istenebilecektir:
  • Eşit işlem ilkesine aykırı olan
  • Anonim şirketin temel yapısına uymayan veya sermayenin korunması ilkesini gözetmeyen,
  • Pay sahiplerinin, özellikle vazgeçilmez nitelikteki haklarını ihlal eden veya bunların kullanılmalarını kısıtlayan ya da güçleştiren
  • Diğer organların devredilemez yetkilerine giren ve bu yetkilerin devrine ilişkin kararlar.
  • TTK’de yönetim kurulu kararlarının iptaline yer verilmemiştir.

Yönetim Kurulu Üyelerinin Şirketi Temsili

Anonim şirket, yönetim kurulu tarafından temsil olunur. Yönetim kurulu, temsil yetkisini kurul halinde ya da üyelerinden birine, birkaçına veya üye olmayan birine yetki vererek kullanabilir. Kendisine temsil ve icra yetkisi verilen yönetim kurulu üyesine murahhas üye, yönetim kurulu üyesi olmayan birine temsil yetkisi bırakılmışsa, o kişiye murahhas müdür denir. YK başkanı genelde murahhas üye ya da murahhas müdürdür ama bu zorunlu değildir.

Temsile yetkili olanlar şirketin amacına ve işletme konusuna giren her tür işleri ve hukuki işlemleri, şirket adına yapabilir. Temsile yetkili olanların, üçüncü kişilerle, işletme konusu dışında yaptığı işlemler de şirketi bağlar. Ancak üçüncü kişinin, işlemin işletme konusu dışında bulunduğunu bildiği veya durumun gereğinden, bilebilecek durumda bulunduğu ispat edilirse şirket işlemle bağlı olmaz.

Temsile veya yönetime yetkili olanların, görevlerini yaptıkları sırada işledikleri haksız fiillerden de şirket sorumludur. Ancak şirketin zararı ödedikten sonra ilgili üye ya da üyelere ödediği zararı rücu hakkı vardır.

Yönetim kurulu üyelerinin temsil yetkisi, şube işleri veya birlikte temsille sınırlandırılabilir. Bu şekildeki sınırlandırmanın üçüncü kişiler bakımından geçerli olabilmesi için ticaret siciline tescil ve TTSG’de ilanı gerekir. Birlikte temsil ya da şubeye özgüleme dışındaki konu, miktar vb. türünden sınırlandırmalar tescil edilse bile iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.

Yönetim Kurulu Üyeliğinin Sona Ermesi: Aşağıdaki durumlarda yönetim kurulu üyesinin üyeliği sona erer:

  1. Görev süresinin dolması
  2. İstifa (çekilme)
  3. Azil (görevden alınma)
  4. Yönetim Kurulu üyelerinden birinin iflasına karar verilmesi
  5. Kısıtlanması
  6. Üyelik için gerekli kanuni şartların yahut esas sözleşmede öngörülen niteliklerin yitirilmesi

About Editör

Yazılara yorum yaparak sorularınızı sorabilir, istek ve önerilerinizi dile getirebilirsiniz.

Check Also

Temerrüt Faizi Nedir?

Temerrüt faizi, bir borcun vadesinde yerine getirilmemesi durumunda istenen faizdir. Gecikme faizi de denilmektedir. Temerrüt …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir