Ana Sayfa / Ticaret Hukuku / Bono Çek Poliçe Nedir? Farkları Nelerdir?

Bono Çek Poliçe Nedir? Farkları Nelerdir?

Ticaret hayatının vazgeçilmez unsurlarından birisi olan çek, sağladı olanaklarla ödeme işlemlerini kolaylaştıran bir araçtır.

Çek; hesap sahibinin yani keşidecinin bir muhataba yani bankaya karşı düzenlediği, üzerinde yazılı olan belli bir tutarın, çekte adı yazılı olan kişiye yani lehtara ödenmesi talimatını (emrini) içeren kıymetli bir evraktır.

Çek defteri, banka tarafından gerekli kurallara uygun olarak kişiye özel bastırılan çek yapraklarını içermektedir. Her bir çek yaprağının üzerinde, kişinin vergi kimlik numarası, hesabın bulunduğu şubenin adı ve hesap numarası gibi zorunlu bilgiler yer alır. Çek sahibinin banka ile arasında bir çek sözleşmesi yapılmış olmalıdır.

Çek nakit para yerine kullanılabilen bir ödeme aracıdır. Bu anlamda çek, üzerinde adı yazılı kişiye banka hesabında bulunan belli bir tutarın ödenmesi için bankaya verilen talimatı içeren kıymetli bir evraktır.

Çekte kabul yoktur. Keşideci, Lehtar ve Muhatap (BANKA) olmak üzere Bum bir ilişkidir. Çekte vade yoktur. Vade konulmuşsa vade geçersiz çek geçerlidir. Görüldüğünde ödenir. Çekte ibraz süreleri vardır. Kayıtsız şartsız belli bir bedelin ödemesi emrini içerir. Çekin ödenmemesi durumunda poliçe ve bonoda olduğu gibi protesto çekilmez. Rehin Cirosu ile devri yapılamaz. Zaamnaşımı 3 yıldır. Emre, Nama ve Hamiline düzenlenebilir. Faiz şartı koyulmaz. Faiz yazılmışsa faiz geçersiz, çek geçerlidir.

UNSURLARI

    • Çek kelimesi yazılmalıdır. Türkçe dışında bir dille düzenlenmişse o dildeki karşılığı yazılmalıdır. Kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi emrini içermelidir.
    • Muhatabın ticaret unvanı yazılmalıdır (BANKA). Ödeme yeri gösterilmelidir. Yazılmaması çeki geçersiz kılmaz. Bu durumda muhatabın (Bankanın) ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılır. Düzenleme tarihi gösterilmelidir. Yazılmamışsa batıldır.
  • Çeke faiz kaydı konamaz. Koyulmuşsa faiz şartı geçersiz çek geçerli sayılır. Çeke sorumluluktan muafiyet kaydı konulamaz.

Uyarı: Takvimleri farklı olan iki yer söz konusu ise düzenleme günü, ödeme yerindeki takvimin onu karşılayan gününe dönüştürülür.

    • Düzenleme yeri gösterilmelidir. Yazılmamışsa keşidecinin adının bulunduğu yerdeki yer düzenleme yeri sayılır (ALTERNATİF ŞART). Orada da yer yoksa batıldır.
  • Keşidecinin el ile atılmış imzası gerekir.

ÇEKİN DEVRİ

    • Ciro + Teslim ile devredilir.
    • Ciro kayıtsız şartsız yapılmalıdır. Şart konmuşsa şart geçersiz çek geçerli sayılır.
    • Kısmi ciro yapılamaz.
  • Ciro ibraz süreleri içinde yapılmalıdır.

Uyarı: Çekte aval vermek mümkündür ancak MUHATAP (BANKA) AVAL VEREMEZ.

ÇEKTE İBRAZ SÜRELERİ

    • Düzenleme yeri ile ödeme yeri aynı ise ibraz süresi 10 GÜN
    • Düzenleme yeri ile ödeme yeri aynı değil ise 1 AY
    • Düzenleme yeri ile ödeme yeri aynı kıtada ise 1 AY
  • Düzenleme yeri ile ödeme eri ayrı kıtalar ise 3 AY

Uyarı: Akdeniz’e sahili olan ülkeler aynı kıtada sayılır. İbraz süresi 1 AY

Not: Çekten cayma ancak ibraz süreleri geçtikten sonra gerçekleşebilir. Çekten cayılmamışsa ibraz süresi geçmiş olsa dahi muhatap çeki ödeyebilir. Yani banka ibraz süresi geçmesine rağmen cayılmayan çeki ödeyip ödememe konusunda serbesttir.

KARŞILIKSIZ ÇEK

Banka, karşılıksız çıkan çeki ibraz eden hamile, süresinde ibraz edilen her yaprağı için;

Çekin karşılığı hiç yoksa

Çek bedeli 2030 TL(28 Ocak 2019 tarihinden itibaren) ve üzerinde ise; 2030 TL

Çek bedeli 2030 TL altında ise çekin bedelini öder

Çekin karşılığı kısmen varsa

Çek bedeli 2030TL üzerinde ise, çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmi karşılığa ilave olarak 2030 TL

Çek bedeli 2030 TL altında ise, çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmi karşılığı 2030 TL’ye tamamlar

Uyarı: Karşılıksız çek düzenleyen kimseye artık hapis ceza verilmeyecek, hapis cezasının yerine Cumhuriyet Savcısı tarafından idari ceza uygulanacak. Adli kayıt sicili tutulmayacak. Karşılıksız çekten dolayı idari ceza alanlar, 10 YIL süreyle çek düzenleyemeyecek ve çek hesabı açtıramayacaklar. Bu sürenin sonunda merkez bankasındaki sicil kendiliğinden silinecek.

Bono Nedir? Özellikleri Nelerdir?

Keşideci ile lehtar arasında ikili bir ilişkiyi ifade eden bir hakkın söz konusu olduğu senettir. Kayıtsız şartsız belli bir bedelin ödenmesi vaadini içerir. Kredi aracıdır. Düzenleyen ve varsa avali asıl borçlu, yararlanan ve cirantalar ile avalleri başvuru borçlusudur. Bonoda kabul yoktur. Hamiline düzenlenemez. Muhatap yoktur. Rehin cirosu ile devredilir.

Zamanaşımı

    • Hamil…………….Keşideci 3 YIL
    • Hamil ……. . ……. Ciranta 1 YIL
  • Ödeme yapanın kendisinden öncekilere karşı… 6 AY

UNSURLARI

    • Bono veya Emre Yazılı Senet kelimesini içermelidir. (Senet başka bir dilde yazılmışsa o dildeki karşılığı yazılmalı)
    • Kayıtsız şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadini içermelidir. (Poliçe ve Çekte Ödeme Emri yazar)
    • Lehtarın (yararlananın) adı yazılmalıdır. Yazılmamışsa batıldır.
    • Düzenleme tarihi yazılmalıdır. Yazılmamışsa batıldır.
    • Ödeme yeri yazılmalıdır. Yazılmamışsa keşidecinin adının bulunduğu yerde yer ismi varsa o yer ödeme yeri sayılır. Orada da yoksa batıldır. (Alternatif şart)
    • Keşide yeri yazılmalıdır. Yazılmamışsa keşidecinin adının bulunduğu yerde yer ismi varsa o yer keşide yeri sayılır. Orada da yoksa batıldır. (Alternatif Şart)
  • Keşidecinin adı yazılmalıdır.

Diğer hükümler poliçeye ilişkin hükümlerdir.

Poliçe Nedir? Özellikleri Nelerdir?

Poliçe belirli bir kişi emrine, diğer bir kişiye verilen ödeme yetkisini kapsayan bir senettir. Poliçe üç taraflı ilişkiyi düzenleyen bir senettir. Senedi düzenleyen keşideci, bir kişiye borçlu iken diğerinden alacaklıdır. Keşideci alacaklı olduğu kişiye hitaben düzenlediği senedi borçlu olduğu kişiye teslim eder. Borçlu senedi kabul ettiğinde keşideci aradan çekilmiş olur. Borçlu isterse borcunu keşideciye veya diğer alacaklıya ödemekte serbesttir.

Unsurları:

    • Poliçe kelimesi yazılmalıdır. Senet başka dille yazılmış ise o dildeki karşılığı yazılmalıdır. (Poliçe kelimesi yazılmamışsa “emre yazılı havale” sayılır.
  • Belirli bir bedelin kayıtsız şartsız ödeme emrini içermelidir.

Uyarı: Bedel hem yazı hem de rakam ile yazılmış ve çelişiyorsa, yazı ile yazılan geçerlidir. Bedel yalnız yazı ile ya da yalnız rakam ile yazılmış ve bunlar çelişiyorsa En az olan geçerlidir.

    • Keşidecinin adı ve soyadı yazılmalı ve imzası bulunmalıdır. Yazılmamışsa hükümsüzdür. (Birden çok düzenleyen varsa sorumluluk müteselsildir.
    • Keşide tarihi yazılmalıdır. Yazılmamışsa hükümsüzdür.
  • Lehtarın adı soyadı yazılmalıdır. Yazılmamışsa hükümsüzdür. Muhatabın adı yazılmalıdır.

Uyarı: Muhatap ancak ödemeyi kabul ettiği zaman asıl borçlu sayılır. Gerçek veya tüzel kişi olabilir. Hayali bir kimse de muhatap olarak gösterilebilir.

Keşide yeri yazılmalıdır. Yazılmamışsa, Keşidecinin adının bulunduğu yerdeki yer ismi keşide yeri sayılır. (alternatif şart) Burada da yer ismi yoksa hükümsüzdür.

Ödeme yeri yazılmalıdır. Yazılmamışsa muhatabın adın bulunduğu yer ödeme yeri sayılır(Alternatif şart). Burada da yer ismi yoksa hükümsüzdür.

Zorunlu olmamakla beraber Poliçede 4 tip vade vardır;

    • Belli bir günde ödeme vadeli
    • Görüldüğünde ödeme vadeli (1 yıl içinde ibraz edilmelidir) Kabul için ibraz zorunludur.
    • Görüldüğünden belli bir süre sonra ödeme vadeli (1 yıl içinde ibraz edilmelidir) kabul için ibraz zorunludur.
  • Keşide tarihinden belli bir süre sonra ödeme vadeli

Hangi tip vadeli olduğu belirtilmemişse görüldüğünde ödeme vadeli sayılır. (Azami 1 yıl içinde gösterilmelidir.)

AÇIK ( BEYAZ) POLİÇE

Unsurları tam olmayan, verildiğinde şekil unsurları yönünden eksik olan ve bu eksikliklerin giderilmesi konusunda senedi veren tarafından, senedi alanın yetkili kılındığı bir poliçedir. Anlaşmaya uygun doldurulan senet geçerli bir poliçe olur.

Uyarı, Eğer senedi dolduran tarafın bu konuda yetkisi yoksa ortaya çıkan poliçe eksik poliçedir.

POLİÇEDE KABUL VE RED

KABUL

Poliçede yazılı tutarın Iehtara ödenebilmesi için muhatabın poliçeyi kabul etmesi gerekir. Kabul kural olarak kayıtsız şartsız yapılmalıdır. Poliçeyi kabul eden muhatap artık poliçenin gerçek borçlusu olur. Kayıtsız şartsız kabulün iki istisnası vardır.

    • Kısmi Kabul: Poliçede yazılı tutarın tamamının değil bir kısmının kabul edilmesidir. Muhatabın kısmi kabul teklifi reddedilemez.
  • Adresli Poliçe: Muhatap poliçede yazılı tutarı ödeyeceğini ancak başka bir adreste ödeyeceğini ifade etmektedir.

Uyarı: Ödeme yerini muhatap değiştiriyorsa adresli poliçe, keşideci değiştiriyorsa ikametgahlı poliçe olur.

RED

Poliçenin muhatap tarafından kabul edilmemesidir. Red durumunda iki durum söz konusu olur. Hamil, muhataba vadeden önce veya vadede gitmiş olabilir.

Vadeden Önce Gelmişse

hamilin elinde bulundurduğu poliçenin muhatabına poliçenin vadesinden önce gitmiş olması ve muhatabın poliçeyi kabul etmediği beyan etmiş olması durumudur. Bu durumda hamil poliçeyi kendisine verene keşideciye kabul etmeme protestosu çeker.

Vadede Gidilmişse

Hamilin elinde bulundurduğu poliçenin muhatabına poliçenin vadesinde gitmiş olması ve muhatabın poliçeyi ödemeyeceğini beyan etmiş olması durumudur. Bu durumda hamil poliçeyi kendisine verene ve keşideciye 2 iş günü içinde ödememe protestosu çeker.

Uyarı: Hamilin ihbar süresi 4 iş günü, cirantanın ise 2 iş günüdür.

Uyarı: Ödememe protestosu çekmeyen kişi başvurma hakkını kaybeder.

Başvurma Hakkının Kapsamı

Hamil ve Cirantaların poliçenin ödenmemesi veya kabul edilmemesi durumunda talepte bulunabilecekleri haklarını ifade eder. Böylesi bir durumda hamil veya ciranta;

    • Asıl alacağı
    • Faiz
    • Protesto masrafları
  • Komisyon  isterler. komisyon tutarı hamil için binde 3, ciranta için binde ikidir.

Poliçe Zamanaşımı

HAMİL ……………………KEŞİDECİ= 3 YIL

HAMİL …………………..CİRANTA= 1 YIL

CİRANTA. ………………CİRANTA= 6 AY

RET RET: Poliçeye bağlı bir borcun başka bir poliçe ile ödenmesidir.

AVAL

    • Poliçe borcunun garanti altına alınmasıdır.
    • Garanti altına alan kimseye avalist denir.
    • Aval, poliçenin ön yüzüne atılan imza ile gerçekleşir.
    • Kısmi avallik geçerlidir.
    • Avallik kimin için verilmişse onun için kurulmuş ve geçerli sayılır.
    • Avalist, senedin hükümsüzlüğüne ilişkin defileri ileri süremez.
    • Tek taraflı bir taahhüttür.
    • Ödeme yapan avalist halef olmaz.
  • Özel bir kefalet türüdür ancak Borçlar Kanunundaki kefalet hükümlerine tabi değildir.

Poliçede Ciro İşlemleri

Temlik (Bir Hakkın Başkasına Geçirilmesi): Poliçe kanunen emre yazılı kıymetli evraktır. Fakat iradi veya kanun hükmü gereği olarak nama yazılı senet haline dönüşebilir. Temlik beyanı poliçeden ayrı bir kâğıt üzerine konulabileceği gibi, poliçe üzerine de yazılabilir (TTK, 599-Il).İkinci halde temlik şerhi ciro sayılır. Emre yazılı bir senedin temlik yolu ile devri, bir temlik sözleşmesine dayanır ve devredenin yerini, senedini devralan alır.

Ciro: Poliçe, emre yazılı senet olarak alacağın temlikinden çok ciro ve teslim yoluyla devrolunur. Bu kaide poliçe açıkça emre yazılı olmasa dahi uygulanır. Cironun, poliçe veya poliçeye ekli “alonj”denilen bir kâğıt üzerine yazılması ve ciranta (ciro eden kişi) tarafından imzalanması gerekir. Genellikle ciro senedin arka tarafına yazılmaktadır. Ancak, beyaz cironun poliçenin arka tarafına yazılması şartı vardır. Uygulamada, ciro; poliçenin arka yüzüne, kabul ve aval ise; poliçenin ön yüzüne yapılır. Ciro, tam ve beyaz olmak üzere iki şekilde yapılabilir.

Tam ciro: Tam ciroda, ciranta poliçeyi ciro edeceği kimsenin adını, soyadını ve ödeyiniz ibaresini yazar ve imzalar.

Beyaz (açık) ciro: Beyaz ciroda, ciranta poliçenin arka yüzüne sadece ödeyiniz ibaresini yazar ve imzalar.

Ciroların Sınıflandırılması

Temlik Cirosu: Temlik cirosu ile poliçeden doğanMr ciro edilene geçer, ancak bu hakların devri için sadece ciro yeterli değildir. Ayrıca poliçenin de teslimi gerekir. Cironun üzerinde “bedeli teminattır” veya “tahsil içindir” gibi kayıtların bulunmaması halinde, yapılan ciro temlik cirosu hükmünde sayılır. Bankalar, cironun “… bankası emrine ödeyiniz. Bedeli alınmıştır.” şeklinde bir kayıtla kendi emirlerine yapılmasını isterler. Bu şekilde ciroya “temlik cirosu” denir.

Tahsil cirosu: Poliçe bedelinin bir başka kimse tarafından tahsil edilmesini sağlamak amacıyla yapılan ciroya “tahsil cirosu” denir. Ciro, “bedeli tahsil içindir”, “kabz içindir”, “vekaleten” deyimlerini veya sadece vekalet vermeyi ifade eden herhangi bir kaydı taşırsa hamil, senetten doğan bütün hakları kullanabilir, fakat o senedi ancak tahsil cirosu şeklinde tekrar ciro edebilir.

Rehin cirosu: Ciro, “bedeli teminattır”, “bedeli rehindir” gibi bir kaydı taşırsa, hamil poliçeden doğan bütün hakları kullanabilir. Ancak, kendisi tarafından yapılan ciro, tahsil cirosu hükmündedir. Senetten sorumlu olanlar, kendileriyle ciranta arasında doğrudan doğruya mevcut olan ilişkilere dayanan itirazları, hamile karşı ileri süremezler (bankanın poliçeyi devralırken bilerek borçlunun zararına davranması hariç).

4 Yorumlar

  1. Karşılıksız çek bedeli 1590 tl olmuştur

    • Merhaba, uyarı için teşekkür ederiz. 28 Ocak 2019 tarihinden itibaren süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için bankaların ödemekle yükümlü oldukları tutar 1.600 TL’den 2.030 TL’ye artırılmış bilginize.

  2. Ne zamanın haberi bu tarihi göremedim

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir