Ticaret Hukukuna Giriş; Ticari İşletme, Merkez Şube Ayrımı, Devir- Rehin

Bu yazıda Ticaret hukukuna hakim olan sistemler, ticari işletme kavramı, ticari işletme ile ilgili hukuki işlemler anlatılmıştır. İyi çalışmalar dileriz.

İktisadi hayatla yakından ilişkili olan hukuki işlem ve fiiller ile ticari faaliyetlerden doğan işlem ve fiillere ilişkin esasları dikkate alan hukuk dalı ticaret hukukudur.

Ticaret Hukukuna Hakim Olan Sistemler

  • Subjektif sistem; Uygulama esaslarının merkezinde tacir vardır. Tacirler hukuku olarak da adlandırılabilir ticaret hukuku.
  • Objektif sistem; burada önemli olan ticari işlemdir. Kişiler önemli değildir.
  • Karma sistem;hem tacir’in hem de ticari işlemin esas alındığı sistemdir.
  • Modern sistem; bu sistemin temelinde ise ticari işletme vardır.

Ticari işletme Nedir ?

  • Esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan, faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işlemlerdir.
  • Kazanç Elde Etmeyi Amaçlamak;  ticari işletme gelir sağlamayı hedef edinmesi gerekir. İşletmenin zarar etmesi ticari işletme olmaktan çıkarmaz.
  • Süreklilik; işletmenin süreklilik niyetiyle kurulması gerekmektedir. İşletmelerin kısa sürede kapanması sürekli olmadığı anlamına gelmez.
  • Bağımsızlık; Hem iç ilişkide hem de dış ilişkide başka bir işletmeye bağlı olmamak anlamına gelmektedir. Örneğin şubeler bağımız olmadığı için ticari işletme değildir.
  • Esnaf faaliyetini aşma; TTK’de şu ölçütler esas alınmıştır; ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedeni çalışmasına dayanması, kazancı kararnamede gösterilen sınırı aşmamalı , sanat veya ticaret ile uğraşmalı, basit usulde vergilendirilmeli.

1. Esnaf İşletmesi

İster gezici olsun ister bir dükkanda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedeni çalışmasına dayanan ve geliri belirlenen üst sınırları aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır.

Esnaflar için uygulanacak ticari hükümler;

  • İşletme adı kullanabilme
  • Ücret isteme hakkı
  • Hapis Hakkı
  • Ticari İşletme rehni kurabilme

2. Merkez Şube Ayrımı

Merkez: aynı veya birbirine bağlı konularda çalışan şube veya şubelere iç idare bakımından emir ve direktif veren ve şube hesaplarının neticede toplandığı işyeri olarak tanımlanır. Ticari işletmelerin merkezleri tektir. Birden fazla ikametgahı olabilir.emir ve direktif veren işletme merkez sayılır.

Şube: bir ticari işletmeye bağlı olup ister merkezin bulunduğu sicil çevresi içinde isterse başka bir sicil çevresi içinde olsun bağımsız sermayesi ya da muhasebesi bulunup bulunmadığına bakılmaksızın kendi başına sınai veya ticari faaliyetin yürütüldüğü yerler ve satış mağazaları şubedir.

Kısaca şube; iç ilişkilerinde bağımlı, dış ilişkilerde bağımsız, idare ayrılığı olan; yer, sermaye ve muhasebe ayrılığı da olandır.

3. Merkez Şube Ayrımı Sonuçları

  • Şube tarafından merkezin ticaret unvanı kullanılırken şube olduğu belirtilmelidir.
  • Şubeler bulundukları yer ticaret siciline şube olduklarını belirterek tescil ve ilan olunurlar.
  • Her şubeye bir temsilci tayin edilmesi zorunludur.
  • Ticari işletme devredildiğinde şubelerde bu kapsama girer.
  • Şubeler merkezden farklı olarak bulundukları yerdeki ticaret ve sanayi odalarına kaydolmak zorundadır.
  • Şubelerin hukuki işlemlerinden dolayı açılacak davalar hem merkezde hem de şubenin bulunduğu yerde açılabilir.

Ticari İşletme ile İlgili Hukuki İşlemler

1. Devir: Devir ticari işletmenin aktif ve pasifi ile bir bütün halinde olmalıdır. Devir yazılı olarak yapılmalı ve maddi ve maddi olmayan unsurlar ayrıca borç ve alacaklar da bütün olarak devredilmelidir. Devir kapsamı dışında bulunanlar işletmenin bir bütün olarak devamlılığını sağlayacak şekilde devredilmelidir.

Not; ticaret unvanı tek başına devredilemez.

Borçlar konusunda devreden devralanlar birlikte 2 yıl müteselsilen sorumlu olur. Devirden sonra yapılmış borçlardan ise devreden sorumlu değildir.

Taraflar “borçtan sorumsuzluk anlaşması” yapabilirler. Fakat bu 3. kişilere karşı ileri sürülemez.

2. Rehin

Bir borcun yerine getirilmemesinin teminatı olarak gösterilen taşınır taşınmaz mal veya hak ya da alacak güvencesine “rehin hakkı” denilmektedir. Rehin hükümleri “Ticari İşletme Rehni Kanunu”nda düzenlenmiştir.

Taraflar; rehin verenler: tacir ve esnaf iken rehin alanlar: Kooperatifler, Kredili satış yapan gerçek ve tüzel kişiliğe haiz müesseseler, tüzel kişiliği haiz ve sermaye şirketi olarak kurulmuş kredi müesseseleridir(bankalar).

rehin işletmenin merkezindeki noterde yazılı rehin sözleşmesi hazırlanır. rehin sözleşmesi 10 gün içinde tescil ettirilir. kurucu niteliktedir.

Rehin sözleşmesine yazılmaması gerekenler; Gayrimenkul mal ve tesisatı, Kiracılık hakları, özel sicile kayıtlı taşınmazlar, işletme değerleri

Rehin sözleşmesine yazılması gerekenler; menkul mal ve tesisatı, ticaret unvanı, işletme adı,

Rehin sözleşmesinde yazılması ihtiyari olanlar; fikri ve sınai haklar

About Editör

Yazılara yorum yaparak sorularınızı sorabilir, istek ve önerilerinizi dile getirebilirsiniz.

Check Also

Temerrüt Faizi Nedir?

Temerrüt faizi, bir borcun vadesinde yerine getirilmemesi durumunda istenen faizdir. Gecikme faizi de denilmektedir. Temerrüt …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir