Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı

Krizle birlikte döviz kuru çapası terk edilerek döviz kum dalgalanmaya bırakılmıştır. 2000 yılı sonunda 1 Dolar = 675.000 TL olan kur, 2001 yılı sonunda 1 Dolar: 1.440.000 oldu.

Şubat 2001’de krizin patlak vermesinin ardından, 14 Nisan 2001’de Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı yürürlüğe konulmuştur. Program IMF destekli bir programdı.

Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı’nın temel amacı,“kur rejiminin terk edilmesi nedeniyle ortaya çıkan güven bunalımı ve istikrarsızlığı süratle ortadan kaldırmak ve eşanlı olarak bu duruma bir daha geri dönülmeyecek şekilde kamu yönetiminin ve ekonominin yeniden yapılandırılmasına yönelik altyapıyı oluşturmak” şeklinde tanımlanmıştır.

Makro Ekonomik Hedefler:

  • Ekonominin istikrara ve rekabet gücüne kavuşabilmesi için kurumsal ve yapısal düzenlemelere öncelik verilmiş, bu düzenlemeler yapılmadan ekonominin sağlıklı bir yapıya kavuşamayacağı belirlenmiştir.
  • EMP ile belirlenen yüksek faiz dışı fazla ve mali disiplin odaklı maliye politikası ve sıkı para politikası bu programda da temel hedefti. Ancak döviz kuru dalgalanmaya bırakıldı.
  • Program doğrultusunda 2002 ve 2003 yıllarında GSMH büyümesi sırası ile % 3 ve % 5 olarak hedeflendi. 2002 ve 2003 yıllarında GSMH sabit fiyatlarla % 7.9 ve % 5.9 oranında büyüdü.
  • EMP ile üç yıl içinde enflasyonun % 5 düzeyine çekilmesi hedeflenirken yeni programda 2001 yılı için enflasyon hedefi belirlenmedi. 2001 yılında TÜFE % 54,4 oldu. TUFE 2002 yılında % 45 ve 2003 yılında % 25,3 olarak gerçekleşti.

Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı ve Yapısal Düzenlemeler

A. Mali Sektörle İlgili Düzenlemeler

  • Nisan 2001’de TCMB Kanununda yapılan değişiklikle Merkez Bankasının hükümete karşı özerkliği sağlanmış, kamu kesimine kredi açmasına son verilmiştir. Bankanın temel amacının fiyat istikrarını sağlamak olduğu kanunla belirtildi.
  • Kamu bankalarının likidite sorunlarının çözülmesi, görev zararlarının tasfiye edilmesi ve zarar oluşturacak görevler verilmemesi. görev alanlarının yeniden düzenlenmesi. Emlak Bankasının kapatılarak Ziraat Bankasına devredilmesi, Vakıflar Bankasının en kısa sürede özelleştirilmesi, Ziraat ve Halk Bankalarının KIT statüsünden çıkarılarak AŞ haline getirilmesi hedeflenmiştir.
  • 2001 de Bankalar Kanununda düzenleme yapılarak bankaların mali yapısının güçlendirilmesi ve BDDK’nın denetim yetkilerinin güçlendirilmesi amaçlanmıştır.
  • TMSF’deki bankaların sorunlarının en kısa sürede çözümlenmesi hedeflenmiştir.
  • 2004 yılında banka mevduatlarına verilen sınırsız güvence kaldırıldı.

B. Kamu Finansmanını Güçlendirmeye Yönelik Düzenlemeler

  • Devlet bütçesinin (Devlet bütçesi ders notuna buradan ulaşabilirsinız.)yeni yaklaşımla hazırlanması ve bütçede gelir gider birliğinin disiplinin sağlanması hedeflendi.
  • Bütçe metninin açık ve şeffaf biçimde düzenlenmesi hedeflendi.
  • Bütçe içi ve bütçe dışı fonların çoğunun kapatılması hedeflendi.
  • 2006 yılından itibaren bütçe sistemi değiştirildi, Merkezi Yönetim Bütçesi ile analitik bütçe uygulaması başladı.
  • Kamuda israfın önlenmesi için yasal ve kurumsal düzenlemelerin gerçekleştirilmesi hedeflendi. Bu bağlamda Devlet İhale Kanunu, Borçlanma Kanunu ve Kamulaştırma Kanununun çıkarılması kararlaştırıldı.
  • Mali denetimlerin iyileştirilmesi ve mali cezaların arttırılması hedeflendi.

C. Ekonomide Rekabeti ve Etkinliği Arttırmaya Yönelik Düzenlemeler

  • Devletin ekonomideki rolünün azaltılması ve rekabet koşullarının arttırılması amacıyla özelleştirme programının süratle tamamlanması amaçlandı.
  • Bu doğrultuda TEKEL, TÜPRAŞ. POAŞ, PETKİM, TELEKOM ve THY gibi büyük kitlerin ve kamu bankalarının özelleştirilmesi gerçekleştirilecekti
  • İhracatın arttırılmasına yönelik olarak Eximbank kredilerinin arttırılması hedeflenmiştir.

D. Maliye Politikası

  • Kamuda gelir gider dengesinin sağlanması ve kamu borçlanma gereğinin azaltılması hedeflendi.
  • Bütçe dengesinde faiz dışı fazla elde edilmesi amaçlandı.
  • Borç stokunun eritilmesi için bütçe disiplinine özen gösterilmesi hedeflendi.
  • Azami tasarruf düzeyi ile hareket edilmesi ve zorunlu ve gönüllü emeklilik ile personel sayısının azaltılması hedeflendi.
  • Vergi tabanının genişletilmesi ve vergi denetiminin etkinleştirilmesi amaçlandı.

E. Para ve Döviz Kuru Politikaları

  • Enflasyon hedeflemesine dayalı parasal tabanın yönetilmesini esas alan para politikası benimsendi.
  • 2005 yılına kadar örtük, 2006 yılından itibaren açık enflasyon hedeflemesine geçildi.
  • Dalgalı kur rejiminin süreceği ve aşın dalgalanmalar dışında kura müdahale edilmeyeceği açıklandı.
  • Parasal tabandaki büyümenin enflasyon oranının altında olması hedeflendi.

Ödemeler Bilançosu Politikası

  • Ödemeler bilançosunun iyileştirilmesi hedeflendi.
  • Dalgalı kur ile birlikte yükselen döviz kuru ile ülkenin fiyat rekabet gücünün artacağı ve döviz gelirlerinin artacağı bekleniyordu.

Check Also

İzmir İktisat Kongresi-17 Şubat 1923

Birinci İzmir İktisat Kongresi 17 Şubat 1923 tarihinde İzmir’de Banka-Han binasında, kurtuluş Savaşı sonrasında ekonomide …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir