Kamu Alacaklarının Korunması

A. Yükümlüden Teminat İstenmesi

Vergi ziyaı cezası kesilmesini gerektiren bir hal bulunması durumunda veya kaçakçılık suçunu oluşturan eylemler nedeniyle vergi ziyaına neden olunmuş ve ilgili vergilerin salınması ile ilgili işlemlere başlanmış ise, vergi idaresi tarafından teminat istenmesi zorunludur.

Teminat olarak gösterilenler;

  • Para
  • Anında nakde dönüşecek varlıklar
  • Banka ve finans
  • Şirketlerinin teminat mektupları
  • Devlet tahvilleri

Borçlunun ikametgâhı Türkiye’de bulunmamakta ise ve bu durum kamu alacağının tahsilini tehlikeye sokmakta ise; vergi idaresinin teminat istemesi isteğe bağlıdır.

Teminat gösteremeyen borçlular, itibar sahibi bir kimseyi müteselsil kefil veya müşterek müteselsil borçlu olarak gösterilir. Tahsil dairesi kefili kabul edip etmemek konusunda serbesttir.

Mal varlığı beyanı da talep edilebilir. Kişi mal varlığını beyan etmemiş ya da eksik beyan etmişse bir defaya mahsus 3 ay hapis cezasına çarptırılır.

B. İhtiyati Tahakkuk

Henüz tahakkuk etmemiş vergi alacağının güvenlik önlemi olarak ihtiyaten tahakkuk ettirilmesi söz konusu olabilir.

Kararı Alan; Bu işlem için Vergi Dairesi Müdürlüğünün yazılı isteği ve “vergi dairesi başkanının” karar vermesi gerekir.

İhtiyati tahakkuka gidilebilecek durumlar;

  • Teminat istenmesi gereken haller
  • Borçlunun belli bir ikametgahının bulunmaması
  • Borçlunun kaçması veya kaçma, mallarını kaçırma ve hileli yollara başvurma ihtimalinin bulunması
  • Mal bildirimine çağrılan borçlunun belli müddet içinde mal bildiriminde bulunmaması veya noksan bildirimde bulunması
  • Yükümlünün varlığını azaltması veya yok etmesi nedeniyle mallarının borcunu karşılamaya yetmemesi ve bu yüzden hakkında cezai takibat yapılması,
  • Teşebbüsün muvazaalı olduğu gerçekte başkasına ait olduğu hakkında deliller elde edilmesi

Bu sebeplerle tahakkuk eden vergisel alacaklar tahsil zamanları gelmeden, tahsil edilemezler ancak bunlar hakkında derhal ihtiyati haciz uygulanır. İhtiyati tahakkuka karşı, tebliğinden itibaren 7 gün içinde vergi mahkemesine dava açılabilir.

C. İhtiyati Haciz

İhtiyati haciz alacaklı kamu idaresinin mahalli en büyük memurunun kararıyla aşağıdaki hallerde uygulanmaktadır. Devredilebilir yetkidir. Vergi idaresi Müdürleri bu kararı verebilir. Bu haller ihtiyati tahakkuktaki durumlara ek olarak, hakkında hüküm verilmiş olsa da olmasa da, para cezasını gerektiren fiiller nedeniyle kamu davası açılmış olması, tasarrufların iptalini gerektiren hallerin bulunmasıdır.

Borçlu 6183 sayılı kanunda yer alan mallarda teminat gösterirse ihtiyati haciz kaldırılır. Aynı ihtiyatı tahakkukta olduğu gibi ihtiyati hacze karış da tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde vergi mahkemesinde dava açabilir.

D. Kamu Alacaklarının Rüçhan Hakkı

Rüçhan hakkı, kamunun diğer alacaklılar karşısında önceliğini ifade eder. Rehinli alacaklar bütün alacaklara göre önceliklidir.

Rehinli alacaklarda; bina ve arazi vergisi gümrük resmi gibi kamu alacakların ilgili eşyanın satış bedelinden rehinli alacaklardan önce tahsil edilir.

E. Vergisel Alacakların Vergi Sorumluluklarının Mal Varlığından Alınması

Aşağıda sayılan hallerde yükümlülüklerden alınmayıp vergisel alacaklar vergi sorumluluklarından alınacaktır.

  • Vergi kesintisi yapmak zorunda olanlar, bu kesintileri yapıp vergiyi ödemedikleri halde, ödenmeyen vergiler bankadan tahsil edilir.
  • Tasfiye memurları ve tasfiyeyi yönetenler, kamu alacakları için karşılık ayırmadan mal varlığını dağıtamaz. Aksi takdirde bu alacakların ödenmesinden şahsen müteselsilen sorumlu olurlar.
  • Küçükler, kısıtlılar ve tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayanların mal varlığından tahsil edilemeyen ve tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacakları kanuni temsilcilerin ve tüzel kişiliği olmayanları idare edenlerin şahsi mal varlıklarından alınır.

F. Takas

Reddi gereken bir kamu alacağı reddedilmeden önce; aynı yükümlülüğün muaccel bir borcu varsa öncelikle ona mahsup edilir ve kalan kısım olursa bu kısım iade olunur.

G. Tasarrufların İptali

Borçlunun kamu borçlarından kurtulmak için yaptığı tasarrufların iptali için adli yargı organlarında dava açılır. Dava; Borçlu ile hukuki işlemler yapanlara, borçlu tarafından kendisine ödeme yapılan kimseler ve bunların mirasçılarına, Kötü niyet sahibi 3. kişilere karşı açılır. Davanın tasarrufların yapıldığı tarihten itibaren 5 yıl içinde açılması gerekir.

Tasarrufun iptal edilebilmesi için, ivazsız ya da hükümsüz sayılan bir tasarruf olması ya da yapılan tasarrufun kamu alacağına imkân bırakılamaması için yapmış olması gerekmektedir.

H. Ortaklığın Feshini İsterse

  • Borçluya ait mal bulunmaması,
  • Borçlunun malları kamu alacağını karşılamaya yetmemesi,
  • Borçlu ya da ortaklık tarafından teminat gösterilmemesi durumunda borçlunun sermayesinin senede bağlanmadığı ortaklıklardaki hisselerinden tahsil için ortaklığın feshi istenebilir.

Aynı durum sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde, komandite ortakların borçları içinde söz konusudur.

Kamu Alacaklarının Değerinin Korunması

A. Gecikme Faizi

Zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergilerin sonradan ikmalen ve idarece tarh edilip, tahakkuk ettirilmesi üzerine, normal vade tarihinden belli tarihler kadar geçen süreler için gecikme faiz uygulanacağı VUK’nda yer almaktadır.

  • Gecikme faizi, gecikme zammı oranında uygulanır.
  • Oranı aylık %1.40 olarak uygulanmaktadır.
  • Gecikme faizi hesaplamalarında bir aydan az olan günler, faiz hesaplanmasında dikkate alınmazlar.

B. Gecikme Zammı

Verginin tahsil edilmemesi durumunda, vade tarihinden itibaren her ay gecikme zammı uygulanmaktadır.

  • Bu oran aylık olarak %1,40 oranındadır.
  • Bir aydan az günler içinde uygulanır.

Gecikme faizi bir aydan az olan günlere uygulanmazken, gecikme zammı bir aydan az olan günlerde uygulanır.

Gecikme zammı vergi alacakları dışında vergi ziyaı cezası alacakları içinde uygulanır. Ancak bunun dışındaki idari vergi cezaları (para cezaları) için gecikme zammı hesaplanmaz.

3. Kamu Alacağının Takibinin ve Tahsilinin

Tecil (Erteleme)

Kamu borcunun zamanında ödenmesi, haczin uygulanması veya haczedilen malların paraya ‘ çevrilmesi kamu borçlusunu ”zor duruma düşürecekse, kamu idaresi ya da yetkili kılacağı makamlar tarafından kamu alacakları 36 ayı geçmemek şartıyla alınarak tecil olunur. Tecilin uygulanabilmesi için borçlu tarafından yazı ile istenmiş olması ve asli ve feri kamu alacağını karşılayacak miktarda teminat gösterilmiş olması şartı aranmaktadır. Tecil faiz oranı aylık %1, yıllık %12 olarak belirlenmiştir.

About Editör

Yazılara yorum yaparak sorularınızı sorabilir, istek ve önerilerinizi dile getirebilirsiniz.

Check Also

Asgari Geçim İndirimi Nedir? Nasıl Hesaplanır

Asgari geçim indirimi; Ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir