Mükelleflerin Denetlenmesi

1. Yoklama

Yetkililer; Vergi dairesi müdürlükleri, yoklama memurları, makamlarca yoklama için görevlendirilenler, vergi incelemesine yetkili olanlar, gelir uzmanlarıdır.

Yoklama yapanlar, yetkilerine ilişkin belgeyi sorulmasa da göstermek zorundadır. Yoklamanın ne zaman yapılacağı önceden ilgiliye haber verilmez. Yoklama neticeleri “Yoklama fişine” geçirilir. Yoklama fişlerinin 1. Nüshası yoklaması yapılan şahıs veya yetkili kişiye bırakılır. Bulunmazsa, bilinen adresine 7 gün içinde postacı ile gönderilir.

2. Vergi İncelemesi

Vergi incelemesinde amaç; ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunun araştırılması ve tespit edilmesidir.VUK’a göre defter ve hesap tutmak, evrak ve belgeleri muhafaza etmek ve ibraz etmek zorunda olan gerçek ve tüzel kişiler tabidir. İnceleme tarh (tahakkuk) zamanaşımı süresi sonuna kadar her zaman yapılabilir. Önceden haber vermek mecburi değildir. İnceleme yapanlar yetkilerini gösteren belgeyi önceden göstermek zorundadır. Nezdinde inceleme yapanın onayı olmadıkça resmi çalışma saatleri dışında inceleme yapılamaz ve buna devam edilemez. İnceleme esası itibariyle incelemeye tabi olanın iş yerinde yapılır. Ama müsait değilse vergi dairesinde de yapılabilir. İncelemeye başlanan tarihten itibaren, tam inceleme yapılması halinde en fazla 1 yıl, sınırlı inceleme yapılması halinde en fazla 6 ay içinde incelemenin bitirilmesi esastır.

Yetkililer: Hesap Uzmanları ve Yardımcıları, Vergi denetmenleri ve Yardımcıları, defterdar, vergi dairesi müdürü, maliye müfettişleri ve yardımcıları, gelir kontrolörleri ve stajyer gelirler kontrolörleri, G.İ.B merkez ve taşra teşkilatında müdür kadrosunda görev yapanlardır.

3. Arama

İhbar veya yapılan incelemeleri dolayısıyla, bir mükellefin vergi kaçırdığına ilişkin emareler bulunursa bu mükellef veya kaçakçılıkla ilgisi görülen diğer şahıslar nezdinde ve bunların üzerinde arama yapılabilir. İhbar gerçek çıkmazsa arama yapılan kişi muhbirin adının bildirilmesi istendiğinde, vergi dairesi muhbirin ismini bildirmeye mecburdur. Arama yapmak için; vergi inceleme yetkilileri yetkili sulh yargıcından bunu istemesi ve sulh yargıcının arama yapılmasına karar vermesi şarttır.

4. Bilgi Toplama

Vergi incelemesine esas olmak üzere vergi tahakkuk ve tahsilatının zamanında yapılmasını sağlamak için bilgi toplanmasıdır. Vergi idaresi tarafından yapılan bir işlemdir.

Mükellefin Görevleri

Maddi Ödevi, vergi borcunu ödemektir. Şekli ödevleri ise; Bildirimde bulunma, defter tutma, kayıt düzenine uyma, belge düzenleme, vergi inceleme elemanlarına yardım etme, defter ve belgelerin korunması ve ibrazı.

1. Bildirim Ödevi

  • İşe başlamayı bildirme 10 gün
  • Adres değişikliğini bildirme 1 ay
  • İş değişikliğini bildirme 1 ay
  • İşletme değişikliğini bildirme 1 ay
  • İşi bırakmayı bildirme 1 ay
  • Binalara ilişkin değişikliklerde süre 2 aydır.

2. Defter Tutma Ödevi

VUK uyarınca defter tutmak zorunda olan gerçek ve tüzel kişiler;

  • Ticaret ve sanat erbabı (vergiden muaf olanlar ile basit usulde ticari kazanç sahibi hariç)
  • Ticaret şirketi
  • İktisadi kamu müesseseleri (Kurumlar vergisinden muaf olanlar hariç)
  • Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler (Kurumlar vergisinden muaf olanlar hariç)
  • Serbest meslek erbabı
  • Çiftçiler (Gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiler hariç)

Defterlerin Tasdiki

  • İşe başlayanlar, sınıf değiştirenler ve yeni bir mükellefiyete girenler, işe başlama sınıf değiştirme ve yeni mükellefiyete girme tarihinden önce
  • Öteden beri işe devam etmekte olanlar defterin kullanılacağı yıldan önce gelen son ayda; bunlardan özel hesap dönemi kullananlar, defterin kullanılacağı hesap döneminden önce gelen son ayda.
  • Vergi muafiyeti kalkanlar, muaflıktan çıkma tarihinden başlkayarak 10 gün içinde
  • Tasdike tabi defterlerin dolması nedeniyle veya çeşitli sebeplerle yıl içinde yeni defter kullanmaya mecbur olanlar bunları kullanmaya başlamadan önce
  • Defter sayıları bitmeyip bu defterleri ertesi yılda da kullanmak isteyenler ocak ayı, özel hesap dönemi kullananlar: bu dönemin ilk ayı içinde tasdiki yeniletmek zorundadır.

Kayıt Nizamı ve Zamanı: VUK’a Göre;

  • Defter kayıtlarının Türkçe tutulması zorunludur.
  • Türk para birimi kullanılır.
  • Genel olarak kayıtlar 10 günden fazla geciktirilemez.
  • Kayıtlarını devamlı olarak muhasebe fişleri ve bordro gibi yetkili amirlerin imza ve parafını taşıyan vesikalara dayanarak yürüten müesseseler bu vesikalardaki muameleleri deftere 45 günde aktarmalıdır.
  • Serbest meslek kazanç defterine kayıtlar günü gününe yapılmalıdır.

3.Belgelendirme Ödevi

Fatura: Mal teslimi veya hizmetlerin yapıldığı tarihten itibaren azami 7 gün içinde düzenlenmelidir. 1. Ve 2. Sınıf tüccarları basit usule tabi olanlar ile gerçek usuldeki çiftçiler birbirlerine, serbest meslek erbabına veya vergiden muaf esnafa mal hizmet satarlarsa her durumda fatura düzenlemek dorundadırlar. Kendilerine mal ve hizmet satılanlar ise fatura almak zorundadırlar.

Müstahsil Makbuzu: Gerçek usulde vergiye tabi olmayan (defter tutmak zorunda olmayan) çiftçiler, 1. Ve 2. Sınıf tüccarlara, basit usule tabi olanlara veya gerçek usuldeki (defter tutmak zorundaki) çiftçilere mal sattıklarında, mal satın alanlar müstahsil makbuzu düzenlemek ve bir örneğini malı satana vermek, mal satan da bunu almak zorundadır.

Sevk İrsaliyesi: malın alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşındığı veya taşıttırıldığı  hallerde satıcının alıcı tarafından taşınması veya taşıttırılması halinde alıcının, sevk irsaliyesi düzenlemesi ve taşıtta bulundurulması şarttır.

Taşıma İrsaliyesi: karşılığında eşya nakleden bütün gerçek ve tüzel kişiler taşıma irsaliyesi düzenlemek ve taşıma irsaliyesini araçta bulundurmak mecburiyetindedir.

Serbest Meslek makbuzu: Serbest meslek sahibi, serbest meslek makbuzu düzenlemek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşteride bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir. Serbest meslek makbuzu faturadan farklı olarak tahsilattan sonra düzenlenir.

Yolcu Listesi: Şehirlerarası yolcu taşıma işlemini gerçekleştirenler düzenlemek zorundadır.

Müşteri listesi: Otel, motel, porsiyon, gibi konaklama yerleri düzenlemek zorundadır.

Not: Yukarıdaki belgeleri düzenlemek almak, bulundurmak zorunlu olup düzenlemeyen, almayan bulundurmayanların her biri ayrı ayrı “özel usulsüzlük cezası” kesilir.

Ücret Bordrosu: İşverenler her ay ödedikleri ücretler için ücret bordrosu düzenlemeye mecburdur.

  1. Vergi İnceleme Elemanlarına Yardım: Vergi inceleme ve kontrolleri sırasında, mükelleflerin çalışma yerini göstermek ve resmi çalışma saatlerinde memurun müessesede çalışmasını sağlamak, inceleme ile ilgili her türlü izahatı vermek gibi görevleri vardır.
  2. Defterlerin Korunması ve İbrazı: VUK’a göre defter tutmak zorunda olanlar, tuttukları defterlere fatura, fiş, vb belgeleri ilgili bulundukları yılı takip eden takvim yılından başlayarak 5 yıl süre ile muhafaza ve ibraz etmek zorundadır.
  3. Vergi levhası Asılması: G.V mükellefleri ile sermaye şirketleri her yıl mayıs ayının son gününe kadar vergi tarhına esas olan kazanç tutarları ile bunlara isabet eden vergi miktarını gösteren levhayı merkezlerine, şubelerine, satış mağazalarına iş sahipleri ile mükellefler tarafından kolayca okunup gösterecek şekilde asmak zorundadır.

About Editör

Yazılara yorum yaparak sorularınızı sorabilir, istek ve önerilerinizi dile getirebilirsiniz.

Check Also

Asgari Geçim İndirimi Nedir? Nasıl Hesaplanır

Asgari geçim indirimi; Ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir