Vergi Kanunlarının Uygulanması ve Yorumu

A. Vergi Kanunlarının Yer Bakımından Uygulanması

Mülkilik Prensibine göre, ülke sınırları içinde vatandaş olsun veya olmasın herkes için o ülkenin kanunları geçerli olur.

Şahsilik prensibine göre: kişi hangi ülkede bulunursa bulunsun vatandaşlık bağı ile bağlı bulunduğu ülkenin kanunlarına tabidir.

B. Vergi kanunlarının Zaman Bakımından Uygulanması

  1. Vergi Kanunlarının Yürürlüğe Girmesi

Anayasa’nın madde 89 gereği kanunları yürürlüğe girmesi için resmi Gazetede yayımlanması gerekir. Kanun maddelerine göre farklı yürürlülük tarihleri olabilir. Yürürlülük tarihlerine ilişkin bilgi yoksa Resmi Gazete’de yayımını takip eden günden itibaren 45 gün sonra yürürlüğe girer.

  1. Vergi Kanunlarının Yürürlükten Kalkması

Mevcut kanun hükmü yeni bir kanun hükmü ile yürürlükten kaldırılabilir. Kanun hükmü uygulama süresinin dolmasıyla kendiliğinden yürürlükten kalkar. Anayasa mahkemesi iptal kararı vermiş ise yürürlükten kalkar.

  1. Vergi Kanunlarının geriye Yürümesi

Gerçek geriye yürüme, sonradan çıkarılmış kanunun, tamamlanmış ve hukuki sonuçlarını doğurmuş bir işlem veya hukuki olaya uygulanması söz konusudur. Hukuka aykırıdır.

Gerçek Olmayan Geriye Yürüme, Henüz tamamlanmamış hukuki sonuçlarını doğurmamış işlem ve olaylar bulunmaktadır.

Not: Sonradan çıkarılan kanun hükümlerinin bu işlem ve olaylara uygulanması hukuken kabul edilmektedir. (Örneğin, vergilendirme dönemi sona ermeden yapılan değişikliklerin dönem başından itibaren uygulanması)

C. Vergi Kanunlarının Anlam Bakımından Uygulanması

“Yorum”u ifade eder. Vergi hukukunda verginin kanuniliği ilkesi gereği “kıyas yasağı” vardır. Hakim boşluk doldurmaz, hukuk yaratmaz.

Yorum Türleri

  1. Yasama Yorumu: Kanun hükmünün nasıl anlaşılması gerektiği yasamaca açıklanır. 1924 Anayasasında yer almıştır. 1961 Anayasası sonrası uygulaması kalkmıştır. Yasama, yürütme ve yargı organlarını bağlayıcı yorum türüdür. Asli ve Bağlayıcıdır.
  2. Yönetsel (İdari) Yorum: Vergi idaresince yapılan yorumdur. Tebliğ gibi genel düzenleyici işlemlerle yapılabilceği gibi özelge gibi bireysel işlemlerlede yapılabilir. Özel ve somut nitelik taşır. Yargı organları bağlayıcı nitelikte değildir.
  3. Yargısal Yorum: Yargı kuruluşlarınca yapılan yorumdur. Anayasa mahkemesi kararları ve Danıştay içtihadı birleştirme kararlarında yapılan yorumlar bağlayıcıdır. Diğer yargı yorumları ise özel nitelikte olduğundan genel bağlayıcılığı yoktur.
  4. Bilimsel Yorum: Bilim adamları tarafından yapılan yorumdur. Bağlayıcı değildir.

Yorum Yöntemleri

  1. Deyimsel Yorum (Lafzi): Hukuki düzenlemelerin sözlük anlamlarından hareket edilerek yapılan yorumdur. Normu sözleriyle bağlı kalınır, onun dışına çıkılmak istenmez.
  2. Tarihi (subjektif) Yorum: Kanun koyucunun, kanunu koyarken güttüğü gerçek amacının ne olduğu araştırılır. Bunun için, kanun gerçeklerinden, meclis tutanaklarından vs. yararlanılır.
  3. Sistematik Yorum: Kanunlar bir bütün olarak ele alınır. Yorum yapılan hükmün kanunun diğer hükümleriyle bağlantısı ve kanunun bütün içerisindeki yeri göz önüne alınır.
  4. Amaçsal(Gai/Objektif) Yorum: Normun değişen sosyal ve ekonomik koşullar altında kazandığı objektif anlama bakılır.
Not: Vergi hukukunda delil ve ispat, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemlerin gerçek maliyeti esastır. Bu gerçek durum her türlü ispat vasıtasıyla delillendirilebilir. Olağan olmayan bir durumu kim iddia ediyor ise (idare yada mükellef), o taraf bu durumu ispatlama yükümlülüğündedir. Vergi hukukunda serbest delil sistemi hakimdir. 2 durum ispat vasıtası olarak kullanılamaz. 1. Yemin 2. Vergiyi doğuran olaya tabii ve açık ilgisi bulunmayan şahit ifadesi.

About Editör

Yazılara yorum yaparak sorularınızı sorabilir, istek ve önerilerinizi dile getirebilirsiniz.

Check Also

Asgari Geçim İndirimi Nedir? Nasıl Hesaplanır

Asgari geçim indirimi; Ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir